Nachtdwalingen

The Fountain (Darren Aronofsky): een reflectie op de dood

2009-08-17T08:40:00.000-07:00

1. Inleiding

'The Fountain' is een film van regisseur Darren Aronofsky. Hij regisseerde onder andere 'Pi', 'Requiem for a Dream' en de recente film 'The Wrestler'. De film reflecteert over verschillende thema's: de dood, liefde, spiritualiteit en de kwetsbaarheid van ons bestaan. Het eerstgenoemde onderwerp, de dood, zal in deze paper centraal staan.
De dood is een thema dat de mensheid al millennia lang fascineert. Denk maar aan de vele rituelen die zelfs nu nog steeds uitgevoerd worden. Velen hebben ook een angstvallige houding ten opzichte van dit fenomeen. Niet alleen gedachten over onze eigen dood, maar ook die van een naaste geven ons doorgaans een onaangenaam gevoel. Toch weten we niet wat 'dood zijn' nu precies inhoudt. De meningen hierover zijn legio. Zo geloven sommigen in leven na de dood; een gedachte die ons lijkt te troosten en de dood voor ons meer aanvaardbaar maakt. Anderen geloven dat de dood gewoon niet-zijn is; dit lijkt doorgaans een afschrikwekkende gedachte, al vinden sommigen dan weer dat net deze opvatting troost biedt.
In 'The Fountain' worden we geconfronteerd met deze verscheidenheid van attitudes. De verschillende personages en verhaallijnen weerspiegelen verscheidene houdingen die we kunnen hebben ten opzichte van de dood. Tom worstelt met de nakende dood van zijn geliefde. “Death is a disease, it's like any other. And there's a cure. And I will find it”, zegt hij op de begrafenis van zijn vrouw Izzi. Zij had er al vrede mee genomen dat ze zou sterven. “Death is the road to awe”, beseft ze als ze terugdenkt aan een gesprek dat ze had met een vriend vroeger.
Het gaat niet enkel om de confrontatie van de wetenschapper Tom met zijn vrouw Izzi, die erg geïnteresseerd is in de cultuur van de Maya's. Uiteindelijk wordt ook het verschil tussen het Westen en het Oosten of ook wetenschap en religie aangehaald. Zo zien we vaak beelden van meditatie, yoga, spiritualiteit. Het is pas door dit proces dat Tom lijkt om te kunnen gaan met de dood van zijn vrouw.
Een vraag die de film ook oproept is: wat is de dood? Hetgeen dat de dood voor ons zo ondoorgrondbaar maakt, is dat we ons niet kunnen inbeelden hoe het is om permanent dood te zijn. We kunnen onszelf niet in de plaats stellen van een dode, noch kunnen we vragen aan een recent overledene hoe het is om dood te zijn. Dat betekent echter niet dat er niets over de dood gezegd kan worden.
In deze paper zal ik enkele aspecten van de dood onderzoeken. Eerst zal ik trachten nader te bepalen wat de dood nu is, vervolgens wil ik onderzoeken waarom het omgaan met iemands dood nu zo moeilijk is. Ook zal ik nagaan of de dood wel zo slecht is en kort de mogelijkheid van een hiernamaals bespreken. Om te eindigen zal ik mijn eigen interpretatie van de film verduidelijken omtrent dit thema.

2. Wat is de dood?

2.1 Wetenschappelijke benadering

In wetenschappelijke kringen heeft de doodsverklaring van een persoon een geleidelijke evolutie ondergaan. Vroeger nam men aan dat iemand dood was op het moment dat zijn ademhaling en hartslag gestopt waren. Door technologische en geneeskundige vooruitgang kunnen de longen en het hart nu echter door externe middelen in werking gehouden worden. De doodsverklaring is dan verschoven naar de werking van de hersenen. Van zodra alle functies van iemands brein niet meer werken en onherstelbaar zijn, wordt iemand dood bevonden. Dit wordt ook wel de whole-brain approach (gehele-brein benadering) genoemd. Er zijn echter enkele kritieken op deze benadering. Zo zou het kunnen dat enkele lichaamsfuncties nog wel door het brein geregeld worden, maar dat er geen bewustzijn meer is en dat nooit meer zal wederkeren. Vandaar dat er tegenwoordig een progressief alternatief wordt voorgesteld: de higher-brain approach (hogere-brein benadering). Deze stelt dat de dood de onwederkerige beëindiging van de capaciteit tot bewustzijn is. Bewustzijn wordt hier gebruikt in de brede zin, namelijk subjectieve ervaringen. Dus ook als iemand in zijn slaap droomt, heeft hij subjectieve ervaringen en dus bewustzijn.1
Wat we in het voorgaande merken, is een verschuiving van lichamelijke functies naar meer cognitieve functies. Het is niet meer de ademhaling die iemand dood of levend voor ons maakt, maar zijn bewustzijn. Het is niet het stollen van het bloed dat onze tranen doet vloeien, maar het eeuwige verdwijnen van die welbepaalde glimlach. Dat deze capaciteit tot bewustzijn volgens bepaalde kringen als standaard dient gebruikt te worden, toont ons dat de doodsbepaling niet een zuiver medische kwestie is. Het is een filosofische vraag.

2.2 Filosofische benadering

De term 'de dood' heeft iets ambigu. Men kan het immers over verscheidene zaken hebben. Enerzijds is er de dood als een proces, dus sterven. Anderzijds kan men ook een toestand bedoelen: 'dood zijn' als tegenovergestelde van 'in leven zijn'.2 In het eerste geval is er sprake van een continuïteit, terwijl in het andere geval discontinuïteit wordt geïnsinueerd. De vraag welke van deze twee betekenissen de juiste is, dient niet gesteld te worden. Ze zijn immers beide correct in hun eigen opzicht. Wat wel dient verduidelijkt te worden, is welke betekenis hier van belang is.
Als het hier over de dood gaat, zal het gaan over de dood als toestand. Maar wat is deze toestand? Op het eerste zicht lijkt het voldoende te zeggen om 'dood' te definiëren als 'niet-levend'. Toch is deze definitie niet zo duidelijk. Immers, wat maakt iemand levend? Om te achterhalen wat de dood is, lijkt het dus van groot belang eerst in te gaan op wat leven nu is.
Ook de term 'leven' kan op verschillende concepten duiden. Zo zien we bijvoorbeeld een plant als iets dat leeft, in tegenstelling tot een steen. Een dier echter, lijken we dan weer 'levendiger' te vinden dan een plant. Als een mens hersendood is, wordt wel eens gezegd dat hij op dat moment niet meer veel meer is dan een plant. Sommige mensen weigeren dit als dood te zien, anderen beschouwen dit wel als het einde van een leven. Het begrip 'leven' is dus ook meerzinnig en lijkt zelfs verschillende gradaties te bezitten. Er dient dus bepaald te worden wat men hier dient verstaan onder het woord 'leven'. Dit zal niet de meest correcte (maar daarom nog niet incorrecte) definitie zijn, maar wel degene die hier het meest relevant is.
Het begrip leven zal hier nader bepaald worden in de context van het begrip 'persoon'. Een persoon is een wezen met bepaalde psychologische attributen zoals zelfbewustzijn. Leven zullen we hier definiëren als het behouden en mogelijk ontwikkelen van de eigen identiteit, aangezien onze identiteit ons als persoon bepaalt. Deze identiteit wordt geconstitueerd door het zelfbewustzijn. Leven is dus een zelfbewustzijn hebben, een subject zijn. Op die wijze zal iemand die hersendood is niet meer leven, omdat zijn bewustzijn permanent afwezig is. Een persoon kan dus sterven, zonder dat zijn lichaam klinisch dood hoeft te zijn. Dit lijkt misschien een incorrecte duiding van het begrip dood, aangezien iemand voor ons toch levend kan lijken als hij hersendood is. Maar het wordt duidelijk als de zaken bekeken worden vanuit het standpunt van de hersendode. Als een persoon bang heeft van de dood, zal zijn grootste angst wellicht niet zijn dat zijn lichaam zal vergaan. Hetgeen hij niet wil verliezen is zijn 'ik', zijn zelfbewustzijn, zijn identiteit. Tenzij er een hiernamaals bestaat, is dit zelfbewustzijn bij iemand die hersendood is, verdwenen.
Wat ons mogelijk doet denken dat iemand die hersendood is nog leeft, is dat zijn zelfbewustzijn mogelijk nog aanwezig is of terug kan komen. Men ziet dus onterecht de persoon nog als aanwezig in zijn lichaam. Deze gedachte is relevant voor ons doodsbegrip. Dood zijn is niet gewoon het afwezig zijn van zelfbewustzijn, maar de permanente en onherroepelijke afwezigheid ervan. Iemand die bewusteloos is of slaapt is dus niet dood. We kunnen het gedachte-experiment maken van iemand die ingevroren wordt en duizend jaar later terug wordt geactiveerd. Volgens de definitie die hier gehanteerd wordt, is die persoon op geen enkel moment echt dood geweest. Ook als iemands lichaam zou vergaan, maar men het zelfbewustzijn (en dus de identiteit) van die persoon zou kunnen plaatsen in een ander wezen, is deze persoon niet dood geweest, al heeft men hem misschien wel tijdelijk dood bevonden omdat men niet meer gelooft in zijn potentiële resurrectie. De permanente afwezigheid van iemands zelfbewustzijn is dus essentieel voor het doodsbegrip.3

3. De rouw

In het voorgaande is geconcludeerd dat de dood begrepen kan worden als het permanent verdwijnen van iemands zelfbewustzijn, of m.a.w. het permanent verdwijnen van een persoon. In dit licht kan het rouwproces beschouwd worden. Waarom is het zo moeilijk om de dood van een dierbare te verwerken?
Volgens mij ligt de kern van deze moeilijkheid erin dat het zo moeilijk is te aanvaarden dat iemands zelfbewustzijn werkelijk permanent verdwenen is. Bij iemands dood kan men vaak gedragingen waarnemen die gericht zijn naar de afwezige persoon, alsof hij toch nog bestaat. Er zijn diverse rituelen die dienen om de dode te eren (bijvoorbeeld een begrafenis), maar het valt ook voor dat men nog in gedachten spreekt met de overledene, zelfs jaren na zijn overlijden. Men beeldt zich in dat ergens de persoon nog aanwezig is en toekijkt hoe wij onze levens leiden, dat men hem na de eigen dood nog zal tegenkomen, et cetera.
Maar hoe komt het nu dat dit verdwijnen zo moeilijk te aanvaarden is? Uiteraard zal een groot deel van deze gevoelens toegeschreven kunnen worden aan het verlies van het gezelschap van de andere, de onmogelijkheid om diens glimlach nogmaals te zien of stem weer te horen. Toch speelt er volgens mij ook een andere factor mee. Immers, als er iemand sterft, lijkt het altijd alsof er iets verdwijnt in het niets. Net zoals het voor ons onmogelijk lijkt dat iets uit het niets kan komen, lijkt het tevens onmogelijk dat het omgekeerde kan gebeuren. Men ervaart mentale activiteiten als zijnde iets anders dan ons lichaam. Ook de persoonlijkheid van de andere lijkt niet geheel samen te vallen met zijn lichaam. De wetenschap heeft ondertussen wel al gewezen op de mogelijkheid dat onze mentale wereld volledig begrepen zou kunnen worden aan de hand van neuronen, hersenprocessen, et cetera. Dat impliceert niet dat men het daarom ook oprecht gelooft of zo beleeft. Bij de dood lijkt deze mentale dimensie het lichaam te verlaten. De persoon (of het zelfbewustzijn) lijkt te verdwijnen in het niets, en aangezien dit ons onmogelijk lijkt, gaat men wanhopig zoeken naar een plaats waar de ziel van de persoon verstopt zit; de hemel, het lichaam, een oude foto...
Er dient wel opgemerkt te worden dat het mentale geen ruimte inneemt, zoals een steen. Het plotse verdwijnen van een stoel is vreemder dan dat van een lichtstraal. Dit zou het vervagen van het zelfbewustzijn toch acceptabeler moeten maken. Als de lamp kapot is, dan is er geen licht. Als het lichaam dood is, dan is er geen zelfbewustzijn. Het lijkt irrationeel om dit niet te accepteren en wellicht is het dat ook. De grootste oorzaak van deze irrationaliteit is wellicht het grote verlies waar men mee geconfronteerd wordt. Hier komt nog bij dat de overleden persoon en zijn 'ziel' zo vanzelfsprekend leken, zodat hun dood even schokkend kan zijn als het verdwijnen van een steen. En hoe moeilijk is het om het verdwijnen van ons eigen 'ik' in te beelden en volledig en oprecht te aanvaarden? Volgens Kant is dit (soms onbewuste) geloof in onsterfelijkheid zelfs ingebouwd in ons.4

4. Is de dood wel slecht voor ons?

Algemeen wordt aangenomen dat de dood iets slechts is voor ons. Iemand vermoorden is één van de ergste misdaden die een mens kan begaan en vrijwel niemand wenst te sterven. De meeste mensen zijn zelfs bang van de dood. Of de dood ons werkelijke schade berokkent is een vraag die filosofen zich al stellen sinds de Oudheid. Een visie hierover is de harm thesis: de dood is, tenminste soms, slecht voor zij die sterven, en in dit opzicht iets dat hen 'schade' berokkent. De redenering is de volgende: stel dat we van het leven houden, en de reden daarvoor is dat het iets goed is, dan zou een langer leven beter zijn. Bijgevolg is de dood iets slechts. Het probleem is dat de dood iets typisch menselijks is. Als de harm thesis klopt, dan kunnen we niet anders dan besluiten dat er iets erg tragisch aanwezig is in de menselijke conditie. Daarom dat filosofen getracht hebben deze harm thesis te weerleggen.5 Vooraleer ik enkele argumenten rond de harm thesis uitdiep, dient wel opgemerkt te worden dat de filosofen uit de Oudheid deze term nog niet hanteerden. Hun visies over de dood kunnen echter wel in verband gebracht worden met deze meer recente stelling.
Lucretius, een leerling van Epicurus, poneerde het 'symmetrie argument'. Hij stelt dat de dood vergelijkbaar is met de periode voor onze geboorte. Aangezien we de periode voor onze geboorte niet slecht vinden, is het volgens hem irrationeel om de dood slecht te vinden, aangezien deze twee erg vergelijkbaar zijn.6 Toch is dit argument niet erg overtuigend. Wat het bewijst is dat de toestand 'dood zijn' niet slecht is. Dat toont echter niet voldoende aan de dood niet slecht is voor ons. Immers, als de geboorte het begin van iets goeds (ons leven) betekent, dan betekent de dood het einde hiervan. Bijgevolg is de dood toch niet erg wenselijk.
Ook Epicurus zelf heeft een argument om de dood meer aanvaardbaar te maken. Hij stelt dat als de dood een individu schade berokkent, dat er een subject moet bestaan dat inderdaad geschaad wordt door de dood, dat ook de schade zelf duidelijk moet bestaan en dat er een tijd moet zijn waarop deze schade wordt toegebracht aan dat subject.7 Als we kijken naar de tijd waarop deze schade wordt toegebracht, dan moet dit zijn ofwel op het moment van de dood, ofwel de tijd na de dood. Aangezien er een subject moet zijn en de dood het einde van het subject betekent, moet geconcludeerd worden dat de schade toegebracht wordt op het moment van de dood. Maar dan is het moeilijk om de schade te preciseren, aangezien men op het moment van de dood nog niet dood is, bijgevolg kan de schade nog niet aangebracht zijn. Er lijken dus contradicties te zitten in de harm thesis en daarom besluit Epicurus deze ook af te wijzen.

5. Het hiernamaals

Een andere vraag die vaak gesteld wordt betreffende de dood, is of er nog een vorm van leven hierna is. Tot dusver is hier aangenomen dat dit niet bestaat, toch is het relevant om de ideeën hier rond te bespreken. Er zijn ruim genomen twee grote modellen: het dualisme en het materialisme. Het dualisme stelt dat geest en lichaam gescheiden zaken zijn en impliceert dat de geest (of immateriële ziel) verder kan bestaan, ondanks het sterven van het lichaam. Volgens het materialisme is de geest een resultaat van het lichaam; als het lichaam sterft, dan ook de geest.
De dualistische visie is echter niet altijd zo duidelijk. Immers, men kent iemands identiteit niet louter door zijn ziel, maar ook door zijn lichaam. Dit laatste is immers het enige dat men kan waarnemen. Een kritiek op het dualisme is dat als het lichaam sterft, de identiteit van de persoon ook sterft, omdat men deze enkel via het lichaam kan waarnemen. Maar deze kritiek niet echt relevant voor het metafysische probleem, het is eerder een epistemologische (praktische) vraag. Voor onszelf maakt het niet echt uit dat we belichaamd zijn; wat telt is dat we ervaren, denken, etc. Dat schijnen we meer constitutief te vinden voor ons als persoon dan ons lichaam. Als men inderdaad over een immateriële geest beschikt die gescheiden is van het lichaam, lijkt er geen metafysisch probleem te zijn met betrekking tot de onsterfelijkheid ervan.
Een belangrijke vraag is wat het overleven van de immateriële, lichaamloze ziel precies inhoudt. H. H. Price heeft op aannemelijke wijze in een artikel geschetst hoe dit er uit zou kunnen zien. Hij stelt het zich voor als een soort wereld bestaande uit droombeelden die gedeeld worden door een aantal gelijkaardige zielen die via telepathie met mekaar interacteren. Tot deze beelden zouden beelden van ons eigen lichaam en dat van anderen behoren, waardoor het op het begin mogelijk moeilijk zou zijn de 'beeldwereld' van de fysische wereld te onderscheiden.8
Toch is het moeilijk om deze visie echt aan te nemen. Daarvoor is het concept 'immateriële ziel' wat te vaag en bovendien is het vrijwel onmogelijk om dit echt te bewijzen. Het dualisme heeft meer en meer plaats moeten maken voor een materialistische visie op de wereld, waarin er voor een immateriële ziel – ironisch genoeg – weinig plaats is. Dit betekent echter niet dat een leven na de dood uitgesloten is binnen het materialisme. Een alternatief voor het verder leven van de immateriële ziel is namelijk de lichamelijke verrijzenis; een populair concept binnen de grote theïstische religies (christendom, jodendom en islam).9
Er is ook een recente theorie die volgens mij het concept van de immateriële ziel toch een zekere wetenschappelijke bodem zou kunnen geven, namelijk de snarentheorie (string theory). Deze theorie veronderstelt dat er tien tot elf verschillende dimensies moeten bestaan. Op die manier zou er misschien wel nog ergens plaats zijn voor het zelfbewustzijn buiten het voor ons waarneembare universum. Momenteel kan ik hier echter niet dieper op ingaan omdat ik niet de nodige kennis heb om mijn ideeën hier rond van een deftig fundament te voorzien. Bovendien is de theorie (onder andere wegens technologische beperkingen) nog niet bewezen.

6. Wat vertelt de film?

'The Fountain' is geen eenvoudige film. Hij vereist verschillende bezichtigen alvorens hij volledig begrepen kan worden. Dit komt mede door de drie semi-parallelle verhaallijnen, waarvan men soms niet weet of ze nu als fictie of non-fictie geïnterpreteerd dienen te worden. Enkele details in de film wijzen er volgens mij echter op dat alle verhaallijnen non-fictioneel zijn (binnen de film). Dit is van belang bij het zoeken naar de antwoorden die de film geeft op vragen omtrent de dood.
Wat sterk benadrukt wordt in de film is het cyclische van de dood: de kringloop van het leven. Deze gedachte speelt in vele godsdiensten (zowel de wereldgodsdiensten als de meer primitieve) een belangrijke rol, ook in het christendom (de Boom van Leven uit Genesis is niet toevallig een belangrijk symbool in de film):

“In het zweet uws aanschijns zult gij brood eten, totdat gij tot de aarde wederkeert, dewijl gij daaruit genomen zijt; want gij zijt stof, en gij zult tot stof wederkeren.” (Genesis 3:19)
Deze kringloopgedachte zit niet alleen in de microstructuur van elk verhaal, maar ook in de macrostructuur. De eerste en de laatste verhaallijnen, die als toekomst en verleden zouden kunnen geduid worden, zijn vervlochten in elkaar. De gebeurtenissen in de toekomst konden niet zonder de gebeurtenissen in het verleden, maar ook omgekeerd konden de gebeurtenissen in het verleden niet zonder die in de toekomst.
Toch wordt er ruimte gelaten voor de onsterfelijkheid. Beide personages lijken hun immers iets te herinneren van hun 'vorige leven'. Ook dit maakt weer deel uit van de kringloopgedachte, aangezien de verhaallijn van hun huidige leven in zekere mate parallel is met die van hun verleden.

7. Slotbeschouwing

Een eerste conclusie die kan gemaakt worden is dat de wetenschappelijke benadering van de dood meer en meer rekening is gaan houden met de filosofische. Aangezien de dood in de filosofische visie gedefinieerd kan worden als het permanent verdwijnen van iemands zelfbewustzijn, is het voor de medische wereld voldoende te stellen dat iemand dood is als zijn hersenen niet meer functioneren. Een progressieve visie binnen de medische wereld stelt zelfs dat het voldoende is als enkel de delen van de hersenen die het bewustzijn mogelijk maken, beschadigd zijn.
Zowel 'dood' als 'levend' zijn ambigue begrippen. De begrippen kunnen zowel continuïteit als discontinuïteit bevatten. De persoon en het zelfbewustzijn spelen een grote rol bij het bepalen van wat iemand nu precies dood of levend maakt.
Rouwen is een typische handeling die gebeurt bij het overlijden van een dierbare persoon. De reden waarom iemands dood zo moeilijk te aanvaarden is, heeft mogelijk niet enkel te maken met het grote verlies, maar ook met de moeilijkheid om te aanvaarden dat iets wat zo vanzelfsprekend aanwezig was plots lijkt te verdwijnen in het niets. Dat dit laatste zo moeilijk te accepteren is, is eerder irrationeel, aangezien het verdwijnen van zelfbewustzijn gezien kan worden als een gebroken lamp die geen licht meer geeft. Dat neemt echter niet weg dat de verwarring ervaren wordt.
De vraag of de dood nu wel degelijk iets om te vrezen is, is een vraag die filosofen zich al sinds de oudheid stellen. Als de dood iets slechts is, dan heeft de menselijke conditie een erg tragische kant, gezien de dood uiteindelijk onvermijdelijk is. Daarom zijn er filosofen die de harm thesis willen weerleggen. Deze these houdt in dat het leven iets goed is, en dat bijgevolg langer leven beter is; de dood betekent het einde van dit goede leven en is dus iets slechts. Lucretius stelt dat de dood hetzelfde is als de tijd voor onze geboorte. Aangezien we die tijd niet slecht noemen, is het irrationeel om de dood slecht te noemen. Zijn stelling is echter niet voldoende om de ernst van de dood te ontkrachten, omdat hij het heeft over een toestand en niet over de overgang van leven naar dood.
Epicurus stelt dat als de harm thesis waar is en de dood ons schade berokkent, dat er dan een subject moet zijn dat deze schade ondergaat, dat deze schade bepaalbaar moet zijn en dat deze schade op een bepaalde tijd toegebracht moet worden. Hij vindt echter een aantal contradicties in deze stelling; namelijk dat er geen subject meer is om de schade te ervaren eens iemand dood is, aangezien de dood er pas is bij het verdwijnen van het subject. Volgens hem kan de harm thesis dus niet kloppen.
Tenslotte zijn er ook mensen die geloven in een hiernamaals. Binnen het dualisme lijkt dit niet onmogelijk, maar deze visie op de wereld heeft erg aan kracht ingeboet sinds het opkomen van een materialistische wereldvisie.

Bibliografie

DeGrazia, David, "The Definition of Death". In: Edward N. Zalta (ed.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2008 Edition). Geraadpleegd op 26 april 2008, http://plato.stanford.edu/archives/fall2008/entries/death-definition

Luper, Steven, "Death". In: Edward N. Zalta (ed.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2009 Edition). Geraadpleegd op 26 april 2009, http://plato.stanford.edu/archives/spr2009/entries/death

Rossi, Philip, "Kant's Philosophy of Religion". In: Edward N. Zalta (ed.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2008 Edition). Geraadpleegd op 27 april 2009, http://plato.stanford.edu/archives/win2008/entries/kant-religion

Hasker, William, "Afterlife". In: Edward N. Zalta (ed.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2008 Edition). Geraadpleegd op 28 april 2009, http://plato.stanford.edu/archives/fall2008/entries/afterlife

Dweepzucht

2009-08-16T10:30:00.000-07:00

Het is niet de eeuwigheid die ons zo diep raakt, maar de kwetsbaarheid van het moment. Het is de onsterfelijke vergankelijkheid die de wereld soms zo pijnlijk mooi maakt. Het herfstblad dat in je hand ligt en verbrokkelt bij een te intieme omhelzing; het zand dat door je vingers glipt en verdwijnt in de zee.

Crimes & Misdemeanors (Woody Allen): De kwetsbaarheid van de ethiek

2009-03-22T13:32:00.000-07:00

1. Inleiding

Al sinds de oudheid is de ethiek een belangrijk onderwerp voor de filosofie. De ideeën over ethiek zijn van groot belang geweest voor de ontwikkeling van onze huidige samenleving. Ze beïnvloeden onze waarden en normen, ons rechtsysteem en vaak zelfs onze manier van denken. Echter, in het dagelijks leven ervaren we dat het niet altijd makkelijk of zelfs mogelijk is om te leven volgens de morele codes van onze maatschappij. Waarom zien we anders zoveel misdaden en onrecht? En niet alleen in de praktijk, maar ook in de theorie is ethiek niet altijd even eenduidig. Immers, om een sterke theorie te hebben, moet deze op een goed fundament gebouwd zijn. Maar wat is het fundament van de ethiek? Kan ethiek wel objectief zijn?
Woody Allen toonde in zijn film 'Crimes & Misdemeanors' de kwetsbaarheid van de ethiek. Rolconflicten zorgden voor morele dilemma's, vragen naar het geloof leidden tot vragen naar de wortels van de ethiek. Er gebeurden misdaden, maar de vraag moet gesteld worden of die niet hebben geleid tot een groter goed?
In deze paper zal ik vanuit verschillende invalshoeken op zoek gaan naar een fundament voor de moraliteit. Ook zal ik de inconsistenties van ethiek proberen te belichten. Omdat religie een belangrijk thema was in de film en omdat het mijns inziens een kernonderwerp is als we het hebben over ethiek, zal ik er ook voldoende aandacht aan besteden.

2. Wat is ethiek?

Wat is nu ethiek? Het echte antwoord zal in deze verhandeling niet te vinden zijn, maar dat is dan ook niet de intentie van deze paper. Belangrijk is wel om te weten in welke zin ethiek in deze uiteenzetting verstaan wordt. Omdat het probleem vanuit verschillende perspectieven benaderd wordt, wordt ethiek hier begrepen in de ruime zin van het woord. Ethiek is hier: de waarden en normen volgens dewelke mensen idealiter zouden moeten leven. Uiteraard is dit slechts een zeer beperkte definiëring, maar op deze manier worden de grenzen opengehouden waardoor alle benaderingen een gelijke kans krijgen.
Onder een objectieve ethiek wordt hier verstaan: een ethiek die absoluut geldend is. Hiermee wordt bedoeld dat de moraliteit een universeel gegeven is dat niet te weerleggen valt. Niet te weerleggen is niet hetzelfde als niet te respecteren. Ook al bestaat er een objectieve ethiek; een individu heeft nog steeds de mogelijkheid om niet volgens de vastgelegde waarden en normen te leven.

3. Op zoek naar een fundament voor de ethiek

3.1 God als fundament voor de ethiek

3.1.1 Het begrip 'God'

Nergens zal hier gesteld worden dat God met zekerheid bestaat. Toch is het nodig om hier de mogelijkheid van zijn bestaan belichten en zeker niet te negeren. Bijgevolg zal ik ook nergens stellen dat God met zekerheid niet bestaat. Hetgeen hier geschreven staat is dus noch een theïstisch, noch een athëistisch pleidooi. Het is enkel een redelijk overlopen van mogelijkheden.
God is een term die vaak gebruikt wordt en de betekenis van het woord lijkt voor vele mensen vanzelfsprekend. Immers, als men een willekeurig persoon vraagt of hij al dan niet gelooft in God, zal die persoon in vele gevallen 'ja' of 'neen' antwoorden, zonder dat hij precies weet wat hij nu precies affirmeert dan wel ontkent. Er zijn meerdere opvattingen van God. Sommigen zien hem bijvoorbeeld als een oude man gekleed in een soort witte toga met een witte baard. Echter, als men God hier zo gaat begrijpen, dan lijkt enige geloofwaardigheid al dadelijk zoek. Vandaar dat het verantwoord is deze term even kort te belichten.
God kan hier best verstaan worden als een transcendent, immaterieel, tijdloos en persoonlijk bewustzijn of wezen. De redenen hiervoor zullen hieronder beragumenteert worden. Deze definitie is geïnspireerd op het kosmologisch argument van de Kalām, dat dankzij christelijk apologist, theoloog en filosoof William Lane Craig populariteit heeft gewonnen in het Westen. Het is een godsbewijs dat uit de Oosterse traditie komt.1 Ik zal het in het kort trachten te verduidelijken aan de hand van de twee meest relevante syllogismen, en dit om twee redenen. Ten eerste, omdat het de hier gebruikte definitie van God steun geeft. Ten tweede, omdat het op die manier voor sommigen makkelijker te zien is dat het bestaan van een hoger wezen niet per se absurd is.

Pr.1: Alles dat begint te bestaan heeft een oorzaak
Pr.2: Het heelal is begonnen met te bestaan
Concl.: Het heelal heeft een oorzaak

Hier is de eerste premisse een logisch principe. Iets kan niet zomaar, zonder oorzaak of reden, uit het niets komen. Ex nihilo nihil fit. De tweede premisse heeft een wetenschappelijk fundament. Einstein bewees immers met zijn relativiteitstheorie dat tijd geen constante is, tijd heeft niet altijd bestaan. Hetzelfde geldt voor materie en zelfs fysische ruimte. Deze principes leven ook in de Big Bang theorie. Het heelal is niet – zoals daarvoor gedacht werd – een eeuwig gegeven. Het is ongeveer 13 biljoen jaar geleden ontstaan. Er was dus ooit niets; geen tijd, geen ruimte, geen materie. De conclusie is vanzelfsprekend niet te ontkennen, tenzij men één van de twee premissen ontkent.
Vervolgens wordt geponeerd dat deze oorzaak immaterieel, tijdloos (met andere woorden: transcendent) en persoonlijk moet zijn. immaterieel, omdat voor de Big Bang nog geen materie bestond (let wel, deze 'voor' moet in beide gevallen gezien worden als causaal en niet als temporeel, omdat tijd nog niet bestond). Tijdloos omdat er toen ook nog geen tijd bestond. De oorzaak moet ook persoonlijk (als in: een persoonlijk bewustzijn) geweest zijn. Dit valt misschien het best te verduidelijken met een voorbeeld. Als je ijs plaatst in een onveranderlijke, koele omgeving, dan blijft het ijs. Het ijs kan niet plots niet-ijs zijn, omdat er niets is dat daar aanleiding toe geeft. Plaats een man op een stoel in een onveranderlijke omgeving. De man kan daar heel lang, zelfs een eeuwigheid blijven zitten, maar dan plots beslissen op te staan. Een bewustzijn kan plots een bepaalde verandering ondergaan, zonder dat daar externe oorzaken voor nodig zijn.
Bij deze verlaat ik het kosmologisch argument van de Kalām en geef ik enkele persoonlijke opmerkingen. Wat het argument impliceert is dat een (zelf)bewustzijn mogelijk is zonder gebonden te zijn aan een materiële substantie. Dat betekent dat ook ons bewustzijn niet noodzakelijk volledig gebonden hoeft te zijn aan ons lichaam. Bovendien schiep God ons volgens de Bijbel naar Zijn evenbeeld, en wat anders zou Hij ons gegeven kunnen hebben dan zijn zelfbewustzijn? Immers, een lichaam had Hij niet. En met dit zelfbewustzijn, wat iets goddelijks is, zijn wij de enige wezens op Aarde die hét goddelijke kunnen betasten, en dus ook de moraal.

3.1.2 God als schepper van de moraliteit

De vraag naar het bestaan van een objectieve ethiek is vrijwel dadelijk te koppelen aan de vraag naar het bestaan van God. Het is niet toevallig dat de normen en waarden van onze samenleving zwaar gerelateerd zijn aan die van het christendom. Met de tien geboden werden wij voorzien van een basisethiek. Waarom moest men zich daar aan houden? Omdat God het gebood. Echter, God voorzag de mens ook van vrije wil, waardoor hij kon kiezen om niet volgens Zijn wil te leven (hoewel dit gearbitreerd wordt). Hoe zouden Adam en Eva anders van de appel hebben kunnen proeven? Het afwijzen van de ethische wet betekent echter ook het afwijzen van God, wat door hem bestraft wordt. Friedrich Nietzsche kondigde al aan dat de dood van God, de dood van objectieve morele waarden betekende. Een objectieve ethiek staat of valt met God. Maar waarom is God zo'n sterk, of beter zelfs, zo'n noodzakelijk fundament hiervoor?
Ethiek is iets dat niet tastbaar is. Het leeft in onze hoofden. Bijgevolg is het moeilijk om dit als iets objectiefs te zien. Plato zou zeggen dat het behoort tot de Ideeënwereld. Iets dat ons overstijgt, iets dat niet zintuiglijk waarneembaar is, maar via onze ratio wel betast kan worden. Op deze manier kan ook de goddelijke ethiek gezien worden. God omvat de ethiek; net zoals wij hem niet kunnen zien, kunnen wij de ethiek niet waarnemen, maar dat betekent niet dat Hij, en bijgevolg de ethiek, niet bestaat. Als God bestaat, dan bestaat ook de ethiek, en dan is deze iets objectiefs. Het zijn wetten die hij, net zoals de fysische wetten, zelf 'geschreven' heeft.
Stel dat het tegendeel waar zou zijn, dat niet God, maar wijzelf de ethiek gecreëerd hebben. Hoe kan deze dan objectief zijn? Immers, in principe bestaat de ethiek dan niet als zijnde universeel. Goed en kwaad zouden gewoon constructies zijn, onderhevig aan de tijd en omstandigheden waarin ze gecreëerd zijn. En misschien vooral: waarom zou iemand zich eraan moeten houden? Uiteraard, omdat men wettelijk vervolgd zou kunnen worden, maar ik bedoel hier eerder: waarom zou iemands geweten eraan moeten lijden? Waarom zou ik mij schuldig voelen voor het verbreken van een morele wet? Om het met een voorbeeld uit de film te belichten: als iemand ermee dreigt mijn leven ondersteboven te gooien, waarom zou ik die persoon dan niet gewoon laten vermoorden, als ik met zekerheid weet dat niemand ooit zal achterhalen dat ik het ben geweest? Moet ik mij dan bij iemand anders verantwoorden als mijzelf?
Het is vrijwel onvermijdelijk dat de ethiek zonder het bestaan van God aan absoluutheid inboet. Absoluutheid moet hier begrepen worden als in 'absoluut geldend', dus dat de gevolgen van een moreel foute daad niet te ontkomen zijn. Iemand kan zeggen dat hij de daad van een ander fout vindt, maar het is moeilijk te stellen dat die daad ook écht, werkelijk fout is. De moraal is een creatie van de mens en bijgevolg in wezen subjectief.
Echter, soms kunnen we niet anders dan fouten maken. Dat maakt ons mens. Het is echter volgens het christelijke geloof geen eis van God dat de mens altijd het goede doet. Wel dat hij het goede wíl doen en dat hij spijt heeft en om vergiffenis vraagt als hij het niet doet. Dat hij zijn fouten, indien mogelijk, recht probeert te zetten. Het probleem is dat we wellicht nooit daadwerkelijk met absolute zekerheid zullen wéten dat God bestaat. Het zal altijd een kwestie van geloof blijven. Het geloof in God en bijgevolg het geloof in zijn moraal.

3.2 De redelijkheid als fundament voor de ethiek

3.2.1 De mens als schepper van moraliteit

Als we de moraliteit bekijken, dan kunnen we haast niet anders als er een zekere redelijkheid in herkennen. Vele filosofen hebben geprobeerd aan de hand van de rationaliteit een ethiek op te bouwen. Een voorbeeld hiervan is een ethiek om de vrijheid en gelijkheid van ieder mens te garanderen. Dit kan op het eerste zicht paradoxaal lijken, omdat men vrijheid lijkt te verzekeren door vrijheid in te perken. Dit dient echter gerelativeerd te worden, omdat het beperken van een bepaalde vrijheid uiteindelijk tot een grotere vrijheid leidt dan wanneer deze eerste niet beperkt zou worden. Als ik de eigendom van een ander respecteer en die persoon mijn eigendom respecteert, dan hoeven we die eigendom niet constant te bewaken en hebben we dus meer vrije tijd. Er dient een balans gemaakt te worden van de individuele vrijheid tegenover de collectieve vrijheid. Met deze notie in het hoofd, kunnen heel wat ethische principes rationeel verklaard worden. Ter illustratie zal ik er enkele belichten. In deze voorbeelden zal ik meestal van een wereld uitgaan waarin slechts twee personen leven, met voldoende levensmiddelen om een comfortabel leven te leiden. Dit omdat het zo makkelijker is om mijn punt duidelijk te maken, en bovendien omdat het mij geen slecht idee lijkt voor een ethiek om vanuit simpele basisprincipes te beginnen en deze vervolgens van de nodige uitbreidingen en complicaties te voorzien.
Eén van de meest universele ethische wetten is het verbod om een ander mens te doden tegen zijn wil. Immers, het doden van een mens tegen zijn wil betekent hetzelfde als zijn belangrijkste vrijheid weg te namen, namelijk zijn vrijheid om in leven te blijven. Nog een belangrijke waarde is dat men niet mag stelen van elkaar. Zo hoeven we ons niet constant zorgen te maken over onze bezittingen en hebben we de vrijheid ons ook met andere zaken bezig te houden. Respect hebben voor elkaar is ook een algemeen erkend moreel principe. Het houdt min of meer in dat andere personen ons leven mogen doorkruisen zonder dat wij hun op één of andere manier zullen hinderen.
Aan de hand van de rede is het dus mogelijk een ethiek te formuleren, waarbij de redelijkheid zal dienen als fundament. Dit brengt echter enkele problemen met zich mee. Zo moeten we er bijvoorbeeld vanuit gaan dat iedereen redelijk is en zich ook redelijk gedraagt. Als iemand de redelijkheid van dergelijke ethiek niet inziet, dan zal hij wellicht niet naar de regels van die ethiek leven. Bovendien is het in zekere zin ook moeilijk om hem dit kwalijk te nemen, aangezien de ethiek opgesteld is door redelijke mensen, waartoe hij blijkbaar niet behoort. Dit brengt ons tot een andere vraag: wat is redelijkheid? Is ze universeel geldend? En bovendien: is het niet mogelijk om verschillende morele systemen op te stellen aan de hand van de rede, die niet met elkaar te verzoenen zijn? Zo kan bijvoorbeeld het sociaal darwinisme, steunend het principe van 'survival-of-the-fittest' ook als een ethische code gezien worden. Ook al is de redelijkheid zelf mogelijk objectief, datgene wat eraan ontspringt kan nog steeds erg subjectief van aard zijn.
Hoewel de ethiek gecreëerd door de mens in zekere mate subjectief van aard is, kan ze door de mens geöbjectiveerd worden. Dit gebeurt bijvoorbeeld in het rechtsysteem. Dit betekent echter niet dat de ethiek daardoor ook objectief is, maar ze kan wel zo ervaren worden door de mensen die in de maatschappij leven. Dat de mens een moreel wezen is, komt dan doordat de moraliteit aangeleerd is bij de opvoeding. Dit begint in een familiale omgeving. Vervolgens wordt de persoon verder geïnstitionaliseerd in een schoolomgeving en uiteindelijk belandt hij in de werkelijkheid. Eerst komen de morele principes uit een externe bron, zoals bijvoorbeeld de ouders, maar na verloop van tijd gaat de persoon deze ethische regels vanuit zichzelf respecteren alsof het vanzelfsprekend is.
De redelijkheid kan dus een fundament bieden voor moraliteit, maar of dit werkelijk stevig is, valt te betwisten.

3.3 De natuur als fundament voor de ethiek

3.3.1 Evolutie als schepper van de moraliteit

Uit wetenschappelijke kringen komt soms de idee dat de morele mens een gevolg is van evolutie. Welke morele wetten blijven bestaan en welke vergaan, hangt af van de verhouding van de mens tot zijn eigen soort en zijn omgeving. Zo is bijvoorbeeld het doden van iemand van de eigen soort niet wenselijk voor de overleving van die gehele soort. Ook monogamie, trouw en andere waarden zijn op deze manier te verklaren. Op die manier kunnen we ook schuldgevoelens, jaloezie, schaamte etc. verklaren. Wij gedragen ons ethisch omdat we zo 'geprogrammeerd' zijn.
De sterkte van deze benadering ligt erin dat deze ons van een objectieve moraal kan voorzien. Er is dan immers sprake van bepaalde ethische kwesties door elk mens van nature als goed of slecht gezien kunnen worden. Er kunnen ook individuele uitzonderingen zijn, die tot stand komen door natuurlijke variatie, maar als ze ongepast zijn zullen ze wellicht worden geëlimineerd.
Er komen hier echter enkele problemen bij kijken. Als we ons altijd ethisch zouden gedragen, vanwaar komt dan het onethisch gedrag? Dit is in de meeste gevallen niet zo moeilijk te verklaren. Immers, als we deze vraag stellen, dan vergelijken we de moraliteit van de natuur met onze eigen moraliteit, wat uiteraard niet correct is. Zo lijkt een moord uit passie (bijv. wanneer de geliefde naar bed gaat met een ander) wel te verantwoorden binnen de moraliteit van de natuur, aangezien men op die manier verzekert dat het eigen zaad meer kans maakt voort te leven in zijn geliefde, en niet het zaad van de 'indringer'.
Het echte probleem is dat het gedrag dat volgens de natuur moreel correct wordt ervaren, toch door de omgeving als incorrect wordt aangevoeld. Ook de moordenaar kan uiteindelijk geconfronteerd worden met spijt en schuldgevoelens. Maar misschien ligt de oplossing in het woord 'kan'. Het kan namelijk ook dat de moordenaar niét geconfronteerd wordt met dergelijke emoties. De reden hiervoor is dat die emoties ontspringen aan de redelijke, subjectieve ethiek van de mens, en niet aan die van de natuur.
Maar in hoeverre kan de natuur als verklaring en fundament dienen voor morele gedragingen? Zo is er bijvoorbeeld het probleem van altruïsme, een gedrag waarbij het individu zichzelf in het gedrang brengt om een ander te helpen. Dit is een gedrag dat toch universeel waargenomen wordt, zelfs bij dieren. Dit wordt echter door de evolutietheorie verklaart door het concept 'kin selection'. Dit houdt simpel geformuleerd in dat individuen in een groep hun voortplantingspartner kiezen niet alleen door zijn macht en kracht, maar ook door andere gedragingen dat het vertoont in voordeel van de soort. Zo kan een vrouwtje kiezen voor een altruïstisch mannetje, in plaats van een erg dominant en agressief mannetje, omdat het altruïstisch mannetje meer voordeel biedt voor de soort. Bijgevolg worden de 'altruïstische genen' doorgegeven.2
Dan rest er nog de vraag of dit soort gedragingen nog wel moreel te noemen is. Indien wel, dan zijn dieren uiteindelijk ook morele wezens. Onze ethiek lijkt toch complexer dan diegene van de natuur. En als ze dan nog uit de redelijkheid ontsprongen is en subjectief is, het valt moeilijk te ontkennen dat de mens ze in het algemeen als objectief ervaart en dat deze subjectieve ethiek hoe dan ook een belangrijke plaats in onze belevingswereld heeft ingenomen. Bovendien lijkt er niet veel ruimte voor keuze. De mens kiest niet tussen goed en slecht, hij gedraagt zich volgens zijn 'programma'. Daar komt nog eens bij dat we kunnen vragen of dit soort moraal wel degelijk zo objectief is als ze lijkt. Immers, de moraliteit lijkt in elk mens afzonderlijk te leven, maar ze hoeft niet per se identiek te zijn voor elk mens (hoewel ze veel gelijkenissen kan vertonen). Ze leeft in het individu, maar overstijgt het niet. Is ze dan niet nog steeds subjectief?

4. Inconsistenties binnen de ethiek

Zelfs al zou er een objectieve moraliteit bestaan, er zijn situaties waarin een mens niet goed weet wat hij moet doen, nl. morele dilemma's. Hier kan het gaan om een keuze waarbij elke optie slecht is, maar het kan ook gaan om een keuze waarbij elke keuze in principe goed is, maar er slechts één gekozen kan worden.
Het eerste geval kan geïllustreerd worden met enkele voorbeelden. Zo is er bijvoorbeeld de moeder die moet kiezen welk van haar twee kinderen vermoord wordt, en welk mag blijven leven. Of de persoon die moet kiezen tussen het leven van zijn geliefde en de levens van een honderdtal vreemdelingen. Of om een voorbeeld uit de film 'Crimes & Misdemeanors' te halen: de keuze om een verbond met God (het huwelijk) te verbreken of een ander mens te vermoorden. De keuze tussen genade te hebben voor een misdadiger of gerechtigheid te laten geschieden, is een voorbeeld van het tweede geval.
Deze dilemma's maken misschien het meest van al de kwetsbaarheid van de ethiek duidelijk. Ze tonen aan dat het slechte doen in sommige gevallen onvermijdelijk is. Dit heeft bijvoorbeeld een grote invloed op de tien geboden. Doden is fout, maar wat als iemand jou wil doden? Is zelfverdediging dan moreel slecht? Stelen is ook verkeerd, maar wat als je kinderen aan het verhongeren zijn? Is het dan echt moreel fout om te stelen van iemand die toch leeft in overvloed, als je echt geen andere optie hebt? De ethiek wordt hierdoor wel erg situatiegebonden, wat misschien ook betekent dat een objectieve moraliteit gewoon niet mogelijk is.

5. Conclusie

De zoektocht naar een fundament voor een objectieve moraliteit lijkt geen definitief antwoord te hebben opgeleverd. God zou een goed fundament zijn, maar dan moet Hij uiteraard wel bestaan. Ook de redelijkheid zou kunnen dienen als fundament, maar een groot probleem hier is subjectiviteit. De natuur leek een erg plausibel alternatief, maar het is moeilijk om het dan nog echt over moraliteit te hebben. De drie fundamenten zijn echter niet onverzoenbaar. We zouden ze kunnen combineren, zodat God via de natuur de mens Zijn ethiek laat kennen via hun [goddelijke] redelijkheid. Veel lost dit niet op, aangezien God nog steeds bewezen zou moeten worden.
Morele dilemma's tonen ons dat er inconsistenties zijn binnen de ethiek. Ze maken de kwetsbaarheid van de moraliteit duidelijk. Ook tonen ze dat het bestaan van een objectieve moraal in zekere zin absurd is.

Geëngageerde kunst: heeft kunst een maatschappelijke plicht?

2008-10-20T11:27:00.000-07:00

0) Inleiding

Al sinds de prehistorie creëert de mens kunst. In onze maatschappij is het een alledaags begrip dat schijnbaar eenduidig is. Schijnbaar, omdat kunst vele zaken kan zijn. Hier bedoel ik niet enkel dat het een overkoepelend woord is voor de verschillende kunstvormen (de muziek, de literatuur, de beeldende kunst...), maar ook voor de verscheidene intenties die achter het kunstwerk zitten en bijgevolg ook van belang zijn voor het definiëren ervan. Of is het soms vanzelfsprekend dat het boek 'Misdaad en Straf' van Dostojevski onder dezelfde noemer wordt geplaatst als de 9e symfonie van Beethoven?
De kunst heeft verschillende rollen gespeeld doorheen de geschiedenis, zij is ook met de tijd veranderd. Zij heeft vele rechten en plichten verworven en verloren. Ook nu wordt er nagedacht over wat de kunst mag en moet. In dit geval of de kunst en bijgevolg ook de kunstenaar een maatschappelijke plicht heeft of niet. Onder maatschappelijke plicht wordt hier verstaan: de verplichting om maatschappelijke problemen naar voren te brengen. Deze kwestie is ingewikkelder dan ze lijkt, aangezien ze ook impliciet vraagt naar de definitie van kunst. Doch omdat kunst precies zo vele zaken kan zijn is het in zeker opzicht niet eerlijk om het tot één enkele betekenis te vernauwen. Juister is misschien om na te denken over welke definitie het meest wenselijk is in de huidige samenleving. Om de discussie niet te complex te maken zullen we ons beperken tot de aan- of afwezigheid van het concept 'maatschappelijke plicht' in die definitie. Eerst zullen twee argumenten vóór en vervolgens tégen de maatschappelijke plicht gegeven worden. Daaruit zal dan een conclusie volgen.

1) Voordelen van kunst met een maatschappelijke taak

1.1) De kracht van kunst

Wat zijn nu de voordelen van geëngageerde kunst? Een eerste reden waarom de kunst in dienst zou moeten staan van de samenleving is de kracht ervan. Ze beschikt over de capabiliteit om de toeschouwer in grote mate te confronteren met het gepresenteerde onderwerp. Deze confrontatie is anders dan één die men krijgt als men bijvoorbeeld de topic in het nieuws ziet of erover leest in de krant. Een kunstwerk dwingt immers in vele gevallen de aanschouwer tot zelfreflectie, waardoor hij zichzelf in relatie moet zetten met het stuk en bijgevolg ook met het maatschappelijk probleem dat erin vervlochten zit.
Waarom heeft een kunststuk deze kracht? Omdat het een expressie is; een subjectieve uitspatting van de kunstenaar. Het is niet dezelfde waarheid als deze die gepresenteerd wordt door de samenleving, maar daarom niet per se een minder 'ware'. Een kunstenaar geeft cijfers terug vorm, maakt de doden weer levend... Zijn greep op de toeschouwer is uniek te noemen. Hij biedt een perspectief, een standpunt in een wereld van losse feiten, en hij geeft zijn publiek de verzwegen opdracht een kant te kiezen.
Omdat de kunstenaar de knelpunten van de maatschappij op zo'n bijzondere manier kan presenteren, is het nog niet zo gek om hem dan ook die plicht te geven. Net zoals bijvoorbeeld de grootste man van een stam appels moet gaan plukken omdat hij de enige is die eraan kan.
Met kracht komt echter ook een gevaar mee: het misbruik ervan. Er kan geargumenteerd worden dat de kunstenaar met deze kracht zijn mening op zijn publiek dwingt om er een moreel verwerpelijk doel mee te bereiken. Dit gevaar moet echter genuanceerd worden. Ten eerste is dit gevaar bij elk individu dat een boodschap wil communiceren (filosoof, politicus, religieus activist, etc.) mogelijk aanwezig, waardoor het bijna onverantwoord wordt om eender wie een maatschappelijke plicht of zelfs recht te geven.
Ten tweede is het verkeerd om de kracht van de kunst als een dwingende te zien, in de betekenis dat het kunstwerk een mening opdringt aan zijn toeschouwer. Integendeel, de werkelijke kracht van het kunstwerk moet gezien worden als het dwingen van de toeschouwer om zijn eigen mening over het onderwerp te vormen. Hierdoor wordt, indien de kunstenaar verkeerde intenties zou hebben, het gevaar zelfs aanzienlijk verkleind. De kracht van de kunst ligt niet in het absolute, maar in het relativerende.

1.2) Het bereik van kunst

Naast kracht heeft het aankaarten van maatschappelijke problemen via kunst nog een groot voordeel, namelijk bereik. Zowel kunstenaars als toeschouwers kunnen uit verschillende sociale klassen komen. Dit heeft als voordeel dat wat er leeft in de lagere sociale klassen tot bij de hogere kan geraken zonder objectiverende tussenstappen, waardoor de persoonlijke geladenheid (of kracht, zoals eerder besproken) intact blijft. Ook het omgekeerde kan: iets wat in de hogere klassen leeft, kan zo ook voor de arbeidersklasse bereikbaar, verstaanbaar en interessant gemaakt worden (bijvoorbeeld een film met een milieubewuste boodschap). Op die manier geraken ook volwassen kwesties tot bij de jeugd; kunst spreekt de mensen aan, het heeft een zekere aantrekkingskracht waardoor het opvalt en bijgevolg bekeken wordt.
Het bereik blijft bovendien niet enkel binnen de landsgrenzen. Kunst kan immers vaak beschouwd worden als een universele taal. Mensen hebben vaak interesse in andere culturen en bijgevolg ook in de kunstwerken en artiesten van die cultuur. Hierdoor krijgen we een internationale uitwisseling van kunstwerken en hun betekenis, hun boodschap. Op deze manier kunnen we via een kunstenaar uit een ontwikkelingsland op een persoonlijke manier geconfronteerd worden met de problemen uit dat gebied. Een mooi voorbeeld hiervan is de film 'Cidade de Deus', geregisseerd door Fernando Meirelles. Dit is een film die zowel de jeugd, de doorsnee Vlaming en de intellectueel aanspreekt en confronteert met het probleem van de sloppenwijken rond Rio de Janeiro.
Er zijn echter grenzen. Bepaalde kunstvormen zullen onbereikbaar zijn voor bepaalde sociale klassen of culturen omdat ze er geen interesse in hebben of hen niet kunnen begrijpen. De kans dat iemand die aan de band werkt bij Ford een tentoonstelling over abstracte kunst gaat bezoeken is statistisch wellicht niet zo groot. Dat geldt ook omgekeerd: een multimiljardair zal wellicht niet zo snel naar een punkoptreden gaan kijken. Deze kunst is dan gemaakt vóór en dóór de desbetreffende (sub)cultuur.
Dit is echter geen ontgeldiging van het argument, hooguit een nuancering en misschien zelfs een bevestiging: op deze manier zorgt de kunst dat de ene cultuur of klasse niet enkel en alleen een andere confronteert, de kunst zorgt ook voor zelfconfrontatie. Ze is een weg niet alleen van het ene naar het andere, maar ook van het ene naar zichzelf.

2) Wat verliezen we als we kunst een maatschappelijke taak tegen?

2.1) Kunst als middel tot escapisme

In het voorgaande werd het uitgangspunt gebruikt dat kunstwerken over de maatschappij gaat. Dat is echter niet altijd zo, misschien zelfs vaker niet dan wel. De meest unieke eigenschap van de kunst is misschien wel dat ze net aan de werkelijkheid kan ontsnappen en bijgevolg ook de toeschouwer even van de harde realiteit kan loskoppelen. Het is vanzelfsprekend dat geen enkele wetenschap hiertoe in staat is, gezien die wat willen zeggen over de wetten van deze wereld, maar ook de filosofie en zelfs de religie ontsnappen niet aan de werkelijkheid omdat dat net hetgene is waar ze (onrechtstreeks) over handelen.
Kunst daarintegen kan draaien om het bereiken van een buitenaardse, esthetische schoonheid. Ze kan ook louter diverterend of emotiverend werken. Uiteraard, ze kán ook confronteren, maar het is geen noodzakelijke voorwaarde om over kunst te spreken.
De kunstenaar kan dus een wereld creëren waarin de toeschouwer rust kan vinden, waarin hij kan wegvluchten als de werkelijkheid even te hard wordt, en dit omdat ze niet per se over deze werkelijkheid hoeft te spreken. Mocht de kunstenaar een maatschappelijke plicht hebben, dan zou dat een beperking zijn waardoor de kunst dreigt zijn meest unieke vaardigheid te vergeten.
Heeft het wel zin om te vluchten van de realiteit en dus ook van problemen? Is het niet beter om voor confrontatie te zorgen en oplossingen te zoeken? Uiteraard is het vaak beter een oplossing te zoeken, maar helaas is dit niet altijd mogelijk. Bovendien zijn niet alle problemen maatschappelijk, sommige zijn ook persoonlijk en onvermijdelijk (bijvoorbeeld de dood van een levenspartner). Kunst kan in deze gevallen een schouder bieden, troosten, doen vergeten, helpen. Het is dus moeilijk te ontkennen dat een kunstwerk zonder maatschappelijke betekenis zinloos is.

2.2) De kunstenaar als iemand die aan de institutionele wereld ontsnapt

Het is geen nieuw gegeven dat kunstenaars al eens gekke figuren kunnen zijn. Kijk bijvoorbeeld naar Van Gogh die zijn oor afsneed, of Aldous Huxley die het gebruik van hallucinogenen met kracht verdedigde. Hoe komt het nu dat dat vaak zo eigen is aan artiesten?
De huidige maatschappij kan gezien worden als een aaneenschakeling van sociale instituties. Dit kan bondig uitgelegd worden als verschillende dimensies van een sociale werkelijkheid met hun eigen normen, rollen, symbolen etc. De mensen die binnen deze wereld leven zijn zich daar vaak niet bewust van. Sommige mensen (bijvoorbeeld filosofen) kunnen inzicht verwerven en zich bewust worden van het institutionele karakter van bijvoor normen en bepaalde handelingen. Ook de kunstenaar kan hiertoe in staat zijn, maar meestal op een meer brute manier. De kunstenaar breekt immers niet alleen met zijn verstand los van de sociaal aanvaarde wereld, maar vaak ook met zijn hele doen. Hij komt als het ware soms buiten de institutie te staan. Dat geeft hem een uniek perspectief op de werkelijkheid; de normale mens leeft in de glazen bol, de kunstenaar staat er buiten en kan er zelfs mee schudden om sneeuw te zien vallen.
Dit kan er uiteraard ook voor zorgen dat de kunstenaar een relatief duidelijk zicht heeft op de maatschappij, dus is dit nu een argument pro maatschappelijke plicht? Het antwoord hierop is 'neen'. Immers, als wij de kunstenaar een maatschappelijke taak geven, dan brengen wij hem terug naar de wereld van de institutie. De kunstenaar verliest dan zijn vrijheid. Hij zou dan wellicht in de eerste plaats een maatschappijkritisch kunstwerk maken over het feit dat hij een maatschappijkritisch kunstwerk moet maken. Zijn werk zou aan subjectiviteit en eerlijkheid verliezen. De kunstenaar moet de vrijheid hebben met de bol te gaan schudden of gewoon al het mooie wat buiten de bol is via muziek, literatuur, schilderijen, beeldhouwwerken, etc. binnen de bol te brengen. Als wij hem vastketenen aan een taak zal hij wellicht nooit echt ver kunnen vliegen.

3) Conclusie

Onze twee argumenten pro en contra de aanwezigheid van de woorden 'maatschappelijke plicht' binnen de definitie van kunst zijn gegeven. De these was dat kunst door haar bijzondere kracht en door haar grote bereik een verantwoordelijkheid moét opnemen en zich dus volledig moet inzetten voor het verbeteren van de maatschappij door er kritiek op te geven. Daartegenover stond dat de kunst door deze plicht haar unieke escapistische karakter zou verliezen en ook haar vrijheid, waardoor de kunst als geheel een grote beperking krijgt.
De vraag was naar wat het meest wenselijke was voor de huidige samenleving? Als de these het meest wenselijke is, dan verliest de samenleving het meest unieke aspect van kunst. Indien de antithese het meest wenselijke is, dan loopt ze het risico een krachtig middel te verliezen om zichzelf te verbeteren. Let wel: ze loopt slechts het risico, omdat de antithese nergens gesuggereerd heeft dat maatschappelijk relevante kunst niet als kunst gezien kan worden.
Er is aangehaald dat het unieke aspect van kunst ook zijn nut heeft, het verlies hiervan is dus niet te onderschatten. Ergens anders kunnen we bijvoorbeeld datzelfde escapisme niet vinden. Dit in tegenstelling tot maatschappelijke verbetering: hoewel de kunst met meer kracht een boodschap kan brengen, kunnen andere media deze ook – zijnde het misschien trager of meer moeizaam – leveren. Het gaat dus in dit geval om een fundamenteel verlies tegenover een verlies van gemak.
Hieruit kan dus besloten worden dat een definitie zonder de implicatie van een maatschappelijke taak het meest wenselijk is. Zo treedt er immers geen beperking of verlies op. Immers, hoewel de kunstenaar niet de plicht heeft om geëngageerd te zijn, heeft hij wel nog het recht. Hij blijft vrij in zijn keuze, zo blijft hij ook zijn subjectiviteit en eerlijkheid het meest behouden.

Johan (werktitel) - Deel 1

2008-10-01T08:02:00.000-07:00

Zijn naam was Johan en hij sloeg zijn vrouw. Hij deed het één, twee of zelfs drie keer per week, meestal op vrijdag. Het konden natuurlijk ook andere dagen van de week zijn, maar nooit zondag. Dat was immers de rustdag, ook voor zijn handen en zelfs voor zijn vrouw.
Laat het vooral ook duidelijk zijn dat zijn echtgenote niet het enige was dat hij bij wijlen aan zijn handpalm of gebalde vuist onderwierp. Ook de magnetron, het televisietoestel en de hond van zijn buurman moesten er soms aan geloven. Hij sloeg hard maar nooit té hard. Ondanks zijn onbeheerstheid was hij een beheerst man.

De vrouw van Johan had ook een naam en die naam is Rita Olszewski. Ze kwam uit een middenklasse gezin uit Antwerpen. Haar vader was een geïmmigreerde Pool, een eigenaardig doch intelligent en belezen figuur. Johan mocht hem en hij mocht Johan. Hij vertrouwde zijn schoonzoon toe dat hij ook hun poetsvrouw mocht.
Rita was niet altijd de bescheiden en stille vrouw die ze nu is. Vroeger was ze ook een bescheiden en stil meisje. Als baby en peuter was ze volgens haar moeder erg lawaaierig. Dat hebben ze haar afgeleerd met woorden en met daden. Johan kon het niet goed vinden met Rita's moeder. In al zijn eerlijkheid wou hij haar ook vaak slaan, misschien altijd, maar dat hoorde niet, vond hij.

Of Rita het erg vond dat ze geslagen werd, dat wist Johan niet. Het kon ook zijn dat hij gewoon weigerde wat hij al wist te geloven, maar het is veiliger om aan te nemen dat hij er gewoon niet bij nadacht.
Hoewel zulke gewelddadige handelingen vaak wijzen op de dysfunctionaliteit van een gezin, kan moeilijk gesteld worden dat er iets fundamenteel fout is binnen het paar waar hierover gesproken wordt.
Johan hield van zijn vrouw, dit in de zin van dat hij haar in grote mate apprecieerde. Zij was een functioneel deel niet zozeer van hem, maar van zijn leven. Hij had haar nodig voor wat ze deed veeleer dan voor wat ze was. Sommigen zullen misschien betwisten dat dit niet 'houden van' is, maar deze uitdrukking is dan ook erg ambigu in zijn betekenis en misschien uiteindelijk wel betekenisloos.
Deze liefde was wederzijds, doch van een andere aard. Rita was afhankelijk van Johan, niet enkel financieel maar ook in haar functioneren, al was ze haar van dit laatste niet volledig bewust. Zij was een machine geworden, een radaronderdeeltje in het leven van haar man. Het gaf haar leven zin en het voedde haar zelfvertrouwen, want in de handelingen die ze voor hem verrichte was ze erg bedreven.

Maar hoe apparaten soms stuk gaan, zo gaat dat ook bij mensen. Soms is de oorzaak duidelijk, zoals een object dat van een hoog gebouw valt. Soms lijkt het eerder toevallig; het werkt plots gewoon niet meer. En als dat gebeurde, dan sloeg Johan erop, en meestal wierp dat zijn vruchten af dus waarom een andere methode proberen?
Het lijkt misschien wreed, maar Johan zag het zo niet. Een oude televisie is vaak makkelijker te vervangen dan te herstellen, en de nieuwe is dan meestal van betere kwaliteit. Ergens is het zelfs nobel wat hij doet. Hij kon uiteraard ook gewoon hetgeen dat niet meer naar behoren werkte openhalen om zo op een meer beschaafde en precieze manier de benodigde reparatie uit te voeren. Maar het is nu eenmaal zo dat Johan niet zo veel van elektronica afwist, laat staan van de bedrading van een vrouw.
Je moest werken met de middelen die je hebt, die God je gegeven heeft zelfs, want hij was een erg gelovig man, Johan. Het viel wel eens voor dat, wanneer alles tegenzat, hij zijn vrouw gewoon willekeurig begon af te rossen, maar dat was slechts schijn. Dan gaf hij zijn geliefde niet de schuld, maar de Almachtige. Zijn overtuiging was dat het enige waardige substituut voor God, zijn Rita was.
Achteraf had hij dan wel wroeging; want net zoals je schoonmoeders niet hoort te slaan, zo hoor je de Vader ook niet te slaan.

Of de sociale omgeving van het echtpaar wist dat er af en toe wel eens een stoot uitgedeeld werd, was voor Johan onduidelijk. Hij veronderstelde dat Rita wel eens een uitleg had moeten geven voor een blauwe plek of zelfs een kneuzing, maar hij heeft er nooit naar durven vragen. Ook uit de reacties van buren kon hij weinig afleiden.
Enkel in het begin was er een aanzienlijk risico, omdat Rita in die tijd nog veel weerstand bood en lawaai maakte. Eén keer zijn twee politiemannen komen aanbellen wegens verstoring van de rust en eventuele huiselijke problemen. Johan was zenuwachtig geweest, hun relatie was toen nog relatief pril en hij dacht dat zijn vrouw - hoewel hij ook toen in zekere zin niet wist dat hij iets fout deed - hem zou verraden.
Rita ontkende, en dat bleef ze doen - niet dat ze dat zo vaak moest doen, de keren dat ze zichtbare kwetsuren had waren gering. Men zou zelfs kunnen zeggen dat ze het ook tegen haarzelf ontkende. Oftewel begreep ze haar man, begreep ze dat het geen agressie was veroorzaakt door frustratie of provocatie maar eerder gedreven door een liefde of passie. Het was erg moeilijk in te schatten wat er allemaal in Rita omging aangezien ze zo sprakeloos was, niet alleen met haar mond maar ook met haar gelaatsuitdrukkingen.
Deze - misschien schijnbare - apathie was iets wat Johan aantrekkelijk vond aan haar. Menig mens zou beweren dat het hij was die glans uit haar ogen heeft geslagen, maar de waarheid is dat die al afwezig was toen hij haar leerde kennen.
In dit opzicht is het om de innerlijke werking van hun relatie te begrijpen ook belangrijk dat Rita ook nooit echt verliefd is geweest op Johan. Haar liefde teerde uit iets anders; want liefde hoeft niet altijd uit verliefdheid te ontspringen, integendeel, liefde is misschien pas ware liefde als ze zich loskoppelt van verliefdheid.

Over gankelijkheid.

2008-09-18T15:57:00.001-07:00

Mijn vermoeidheid vecht tegen mijn weerzin om mijn lichaam eindelijk te rusten te leggen. Mijn lichaam, want mijn ziel kent geen rust als hij alleen is. Hij moet gesust worden en hoe anders dan door jouw gelaat, jouw stem en jouw liefde?
Ik denk na over vergankelijkheid en zoek wanhopig uitwegen om deze onvermijdelijkheid te ontkomen. Vandaag vond ik troost in het woord 'overgaan', als in: overgaan van het ene naar het andere. Bestaat de betekenis van het woord 'vergankelijkheid' wel in deze wereld? Is 'overgankelijkheid' niet juister?
Kan het dat iets verdwijnt? Verandert het niet gewoon in iets anders?

Als ik niet meer ben dan stof, dan ben ik toch altijd?

De stoffelijkheid van de ziel lijkt in de huidige (Westerse) samenleving alsmaar meer naar voren geschoven te worden. Als dit zo is, leeft mijn bewustzijn dan ook niet in zekere zin voort?

De betekenis van 'verdwijnen' is: "onzichtbaar worden, uit het oog raken; zoekraken". Als jij verdwijnt, liefste, zal ik je zoeken. En als ik jouw stof niet vind, dan vind ik je in het mijne; want mijn herinneringen aan jou zullen misschien zoekraken, maar ze zullen altijd zijn.

Crazy things called love.

2008-08-26T15:44:00.000-07:00

In velen schuilt de opvatting dat een mens het nodig heeft bemind te worden. Misschien is dat zo, maar in mijn beleving lijkt het anders. Zelfs in onze beleving. Ik voel me veel meer geroepen om lief te hebben. Niet alleen mijn ziel maar ik zou zelfs durven zeggen dat het ook voor mijn lichaam geldt. Zelfs in onze slaap zoeken onze lijven elkaar op, niet om aangeraakt te worden maar om aan te raken.

Vaak wordt er gesproken over geven en nemen, respectievelijk liefde en lust. Dat lijkt de kern van de liefdesbeleving die men onterecht als universeel beschouwt. Voor mij is eerder het geven de lust; het nemen de liefde.
Moeite om dit te vatten? Wat is je grootste nood als je echt van iemand houdt? Dat die liefde beantwoord wordt? Neen, daar komt nog wat voor. Het belangrijkste is dat je van die persoon mag houden. Voor het beantwoorden van liefde komt het aanvaarden ervan. Nog belangrijker dan het krijgen van liefde is het kunnen uiten ervan.

De liefdesterminologie is zo verbluffend beperkt waardoor het haast onmogelijk wordt om in duidelijke, ondubbelzinnige taal over deze kwestie te praten.

Wat is liefde? Alsof er maar één soort is. Alsof het voor iedereen gelijk is, een universeel gegeven. De vraag alleen al maakt het onmogelijk een antwoord te vinden.

Ik weet niet of ik de zoeker of de verberger ben.

Liefde is een boterham met choco.

2008-07-31T16:42:00.000-07:00

Kijk, dat sommige mensen soms moeten kakken, faeces ejecteren, schijten of hoe je het ook wil noemen; dat begrijp ik goed. Heel goed zelfs. Maar waarom in godsnaam moest jij dat nou per se op mijn borstkas doen?
Hier lig ik dan: naakt, bezweet, een beetje misselijk en overgeefachtig, met een drol op mijn lichaam om U of 'Godverdomme wat ben jij groot!' tegen te zeggen. Jouw poep zweeft nog een beetje voor mijn gezicht, verleidelijk. Je witte billen accentueren mooi dat kleine stukje stront dat rechts van je aarsje hangt.
Dat zei ik, omdat ik niet wist wat ik moest zeggen: “Je hebt echt een aarsje om van te snoepen, schat.”
Je glimlachte toen, je vond het blijkbaar een leuk compliment. Je vond het heel aannemelijk dat ik meende wat ik zei. Even dacht ik dat je ging opmerken dat je dat al vaker gehoord had. Ik moet toegeven, toen ik het zei had ik wel iets van: “Nou, dat ziet er ergens nog wel lief uit.” Die stevige, gladde sluitspier omgeven door je dikke, zachte babybillen. Maar eens het beest zijn bek open doet is de pracht een beetje voorbij.

Hij voelt warm aan, de drol. Je kreunt nog een beetje na. Hij stinkt ook een beetje hard, de drol. Je kijkt om en zegt: “Ik denk dat dat alles was, mag ik het over je uitsmeren?”
Tja, wat moest ik zeggen? 'Nee, ik wil dat hij zo blijft liggen!'?
Er ligt nu eenmaal een niet onaardige hoop stront op mijn borst, het kwade is geschied (of gescheten?), maakt het nog uit wat er nu mee gebeurt?
“Hmm ja, ik heb het lekker warm zo. Het voelt goed zo, lekker. Smeer maar. Smeer mij als een boterham met choco.”
Voorzichtig kom je op me liggen, met jouw borsten op mijn borstkas. Ik word gesmeerd zonder boter. Ik had nog niet geëjaculeerd, ik stond wel op het punt. Maar toen stelde je een vraag en zei ik 'ja hoor' en deed je wat dingen waardoor mijn trek een beetje over was. Een beetje zoals iemand die een lekkere plaat voedsel voor je uitgehongerde lichaam schuift en er daarna op schijt. Ja, bijna net zo.

De stank begint het te winnen van mijn liefde. Af en toe moet ik kokhalzen maar ik probeer het zo goed mogelijk te verbergen. Het is alsof er plots iets tussen ons is gekomen wat niet hoort. Oh ja, maar zo bedoel ik het niet.
Je begint aan mijn tepel te likken, ik kijk naar je gezicht, benieuwd of het geen gekke gelaatsuitdrukkingen begint te maken. Ik doe dat al als ik in een sinaasappel bijt, omdat het te zurig is voor me.
Je likte aan mijn tepel zoals jij dat nu eenmaal doet, er was geen verandering merkbaar. Zou ik altijd een beetje kakkig smaken? Langzaamaan begin ik mezelf vragen te stellen, af en toe ontsnapte er een kreun uit mijn mond omdat je tong nu eenmaal best bedreven is in het bevredigen van mijn borsthoedje.
De vragen gaan over smaak, over liefde, over identiteit, over waarden en normen. Veel antwoorden lijken er niet te komen. Je kust mijn kin en duikt met je hoofd in mijn nek.
“Ik ben moe”, fluisterde je.
“Dat geeft niet,” zei ik, “we zullen gaan slapen. Volgende keer mag ik op jouw borst schijten, toch?”

Breek de stilte.

2008-06-04T08:14:00.000-07:00

Toen ik haar zag dansen met Jorge begreep ik plots alles. Het misselijke, menselijke gevoel in mijn maag. Het kolken van mijn bloed. Het offer dat ik moest brengen om Gabriël te kunnen worden.
Mijn Liefde.
Mijn Leven.
Mijn Hoop.
Mijn Hart.

Ik wist dat ik in deze vorm niet kon zijn wat zij nodig had. Afstand nemen van het Vlees, de Lust, was makkelijk geweest. Maar als ik me van mijn hart ontdeed, zou ik nooit meer bij haar kunnen zijn zoals ervoor.

Hartverscheurend.

Ofwel deed hij het.
Ofwel de keuze.
Ofwel ik.

Met mijn handen opende ik mijn borstkas. Ik brulde, de Zwarte Leeuw brulde weer en luider als ooit tevoren.
"De stilte is gebroken", zei ze.
"Mijn hart nog niet", antwoordde ik. "Mijn Hart. Mijn Liefde. Omhels ze of verscheur ze. De keuze is aan jou."

Zon der Zielen - Deel III

2008-05-24T08:33:00.000-07:00

De priester lag alleen in bed. Neen, niet alleen, God lag bij hem. Zijn bloed rook verrassend zoet; zou zijn liefde voor God dan zo krachtig zijn? Hoe zou de Heilige Liefde smaken? Het liefst wou ik mijn tanden in zijn hals zetten en drinken. Een Lichaam van Christus als beker voor het Bloed. Mijn verlangen groeide maar ik moest mezelf beheersen. In deze tijden was het niet verstandig uitgerekend hem te bijten.
Plots opende de deur van de slaapkamer. Ik liet de schaduw over me vallen. Mijn ogen vroegen me of het wel klopte wat ze zagen; het meisje met de haren van goud dat zich naakt neerstreek naast de priester. Een zeker gevoel van woede nam mijn hart over. Omdat het zich niet kon verspreiden kon ik het controleren. Mijn schaduw werd zo groot als de kamer, zelfs het maanlicht kon hem met moeite in toom houden.
Jaloezie.

De priester werd wakker en schrok. Vlug wikkelde hij zijn laken rond het naakte lichaam van het meisje dat zijn bed bewoonde. Alsof je een vlinder terug in zijn cocoön dwingt. In bed is er geen plaats voor drie. Goudhaartje huilde, pas nu viel me op hoe goed ze deze nacht rook.
Hield ze van de oude man? Hield ze van God?
Hield ze van mij?
Ze werd getroost, mijn zwarte ziel trok zich terug zodat de glanzende maan haar tranen kon wegvegen. Even leek het alsof de priester over haar schouder recht in mijn ogen keek. Wist hij van mijn aanwezigheid? Het oogcontact was echter zo kortstondig dat het wellicht toevallig was. Hij kon me onmogelijk gezien hebben, concludeerde ik.

Met de maan als mijn zon wandelde ik door de straten van mijn stad. Het tafereel van daarnet zat opgesloten in mijn hoofd.

Haar Naakte Lichaam.
De Priester.
God.

Ik had honger en dorst. Vragen vullen geen magen en antwoorden vaak nog minder.
Hoe hij haar troostte met God. Hoe hij haar omwikkelde met een warm deken van schijn. Hoe zij stopte met huilen. Misschien wil de vlinder niet vliegen? De mens niet weten?
Ik kon haar en haar tranen enkel proberen te verbergen in mijn schaduw. Als ik de Messias niet ben, waar is Hij dan?
Zwevende gordijnen bedekten het oog van de nacht. Witte wolken wenen niet. Hoe verberg je verdriet? Zoek een storm op. Hoe moet je verdwijnen? Doe het licht uit. Word kleurloos.

Hoe verberg je liefde?

Na de Periode van Stilte kwam een Periode van Gulzigheid. Ik dronk als nooit tevoren. Mijn stadje werd bleek, op een bepaald moment was het zo erg dat verliefdheid bijna een ziekte werd. Ik werd slordig, meer mensen stierven. Angstbloed is als alcohol. Ik legde de Ontwakers niet meer te rusten, de mensen waren ondertussen op zoek naar een seriemoordenaar.
Ik ontweek Haar en de Priester. Waarom? Omdat ik de snelheid van hun bloed niet wou weten. Of eerder, de oorzaak ervan.
Wil ik niet vliegen? Of durf ik het niet?
Ik wil niet. (Neen, ik durf niet.)

Soms voel ik mij alleen. De Zoon van de Nacht, in de steek gelaten door alles wat kleur heeft. Mijn Verwekker heb ik nooit gekend. Er zijn er niet veel meer van mijn soort.
Maar één keer heb ik een Broer ontmoet. Desmond Nicodemeus, een erg oude vampier. Hij bestond al voor het begin van onze tijdslijn. Hij was een wijs man. Zoals adolescenten liefde drinken, drinken de wijzen wijsheid.
Hij had de hele wereld al gezien, dronk het bloed van filosofen. Hij beweerde zelfs ooit een slok van Siddhartha Gautama gedronken te hebben. Hij hield niet van het Westen.
“In China moet je zijn. Waar Boeddhisme is, is wijsheid”, zei hij.
Jezus Christus had nooit bestaan.
“De twaalf apostelen zijn eigenlijk de twaalf sterrenbeelden van de Zodiac. Het Nieuwe Testament gaat over het bewegen van de hemellichamen. Het Oude Testament is een ander verhaal...”

Ja, hij had veel verhalen, Desmond. Veel geheimen ook. Een jaar lang heb ik naar hem kunnen luisteren. Af en toe gingen we samen op jacht. Hij leerde me wijsheid drinken. Ik dronk het zoals iemand zijn allereerste glas whisky drinkt; het smaakt niet lekker maar je drinkt verder omdat je nieuwsgierig bent naar de gevolgen.
Van wijsheid word je soms sneller dronken dan van liefde.
Hij vond dat ik mijn tijd verdeed.
“Affectie moet je actief beleven, niet passief tot je nemen. Je maakt jezelf alleen maar wijs dat je verzadigd bent. De waarheid is dat je nooit genoeg gaat hebben. Je zal altijd dorst hebben, Solomon. Je moet een perpetuum mobile worden, en daarvoor moet je met twee zijn. Elkaar gelijktijdig leegzuigen zodat je te allen tijde vol zit”, dat waren zijn exacte woorden.

Desmond had vele vrouwen gehad en verloren in zijn leven.
“Het moeilijkste dat ik in mijn leven heb gedaan, is het oprecht aanvaarden van de vergankelijkheid”, vertelde hij me ooit.
Het was de laatste zin van zijn verhaal over Evangeline, zijn grote liefde. Hij had haar ontmoet in Istanbul – toen nog Constantinopel. Een bloedmooie, vrouwelijke vampier met ogen die elk op een volle maan leken en lippen zo donkerrood dat ze zwart waren in de nacht. Ze was veel ouder dan hem, maar dat was niet aan haar te zien.
Geen Dochter van de Nacht, zij was de nacht.
Desmond zei dat hij blind werd als hij de liefde met haar bedreef. Niet in de zin dat zijn ogen niet meer werkte, de omgeving werd gewoon duisternis. Alles werd bedolven onder de onzichtbare Zwarte Mist. Hij zag niets, maar voelde Alles. Echt Alles, alsof Evangeline het zwarte gat was dat de hele kosmos opslokte maar het eerst allemaal door hem moest komen.

De eerste keer toen ze vreeën had hij gehuild, een week lang. Hij had zich ontzettend leeg gevoeld. Doder dan dood.
Desmond schaamde zich er niet voor, Desmond schaamde zich nergens meer voor.
Hoe vaker hij met Evangeline samensmolt, hoe beter hij alles begon te begrijpen. Hoe draaglijker het begrip werd. Zij was zijn mentor, ze zou hem alles leren. De belangrijkste les gaf ze door hem te verlaten.

Liefde vervaagt. Verdriet verdwijnt. Herinneringen vertroebelen. Wijsheid wordt weer vergeten.
Het enige eeuwige is het vergankelijke.

Wat krijg je als alles vergaat?
God.

Ik heb Desmond nooit zien lachen, nooit zien huilen. Voor hetgeen hij wist had hij een tol moeten betalen. Het zwarte gat Evangeline zat, hoewel hij niet meer van haar hield, niet meer om haar huilde en zelfs haar gezicht niet meer goed kon herinneren, voor altijd in zijn lichaam. Maar hij wist dat, met hem, ook zij zou vergaan.

Even stierf ik.

(Dag)

Zonnestralen sijpelden de kamer binnen, druppelden op mijn ogen. Ik keek uit het raam en ik zag. Meer hoef je niet te weten. Met tegenzin at ik een boterham met kaas, geen boter. De brokken schuurden door mijn slokdarm. Ik dronk een tas koffie – zwart, zonder suiker – en daarna dronk ik er nog een. Mijn kleren had ik nog aan, dus deed ik ze uit. Naakt wandelde ik naar de badkamer, ik keek naar de spiegel en de spiegel keek naar mij.

Ik weet niet of ik duidelijk genoeg was, gisteren. Over wat er niet was. De liefde.
Het is niet alsof ik droef ben dat het aan mijn leven ontbreekt, alsof ik heel dat koppeltjesgedoe mis. Kijk, dat is niet wat ik bedoel. Wat ik wil zeggen is dat het er in mijn leefwereld gewoon niet is. Het bestaat niet voor mij.
Natuurlijk heb ik al meisjes gekend, minnaressen gehad. Er zijn tijden geweest dat ik leefde voor de handjes, de kusjes, de knuffels. Tijden veranderen en mensen ook. Dat is niets nieuws en dat is er gebeurd; ik ben gaan vragen en gaan begrijpen.

Wat is een kus? Wat is passie? Wat is vrijen? Ik voel me een acteur. Een heel erg goede acteur, dat wel. Alle handelingen, blikken, woorden... Regels. De ongeschreven wetten van love.
Wat is erger? Doen alsof je een orgasme hebt of liefde nadoen?

Ik voel me een acteur, geen monster.
“Kijk, ik ga wat improviseren. Het enige dat je moet weten is dat er hoogstwaarschijnlijk geen happy ending komt.”
Dat is de enige regel van mijn toneel en als de actrice die zich aan de tweede hoofdrol wil wagen daar geen vrede mee kan nemen, dan gaat het niet door. De belofte die inhoudt dat er niks beloofd wordt. De afspraak dat er geen afspraken zijn.
Vrijheid.
Misschien in zekere zin ook puurheid.

Mensen fronsen hun wenkbrauwen als ze iets zien wat volgens hen niet kan. Van fronsen krijg je rimpels.
Soms gaan vingertjes de lucht in.
Soms wil ik een hamer pakken en vingertjes kapot slaan.

Zon der Zielen - Deel II

2008-05-17T10:45:00.000-07:00

Mijn dood – wat geen actie impliceert, net zoals leven – ging verder. Ik dronk jonge verliefden en verloofden, de wetenschappers en priesters verdwenen en keerden weder, zoals seizoenen en verlangen. Ondertussen had ik ook de woonst van 'het meisje zonder' gevonden. Regelmatig ging ik bij haar langs. Er lag vaak een man bij haar, altijd een andere, maar haar rood sap rook naar traag bloed en haar aders bevestigden dat. Ze bleef zonder.

Bijna niets is onsmakelijker dan angst. Het gebeurt zelden dat mijn glazen hun ogen openen, dat zoete verliefdheid bittere angst wordt. Gisteren gebeurde het met een zeventienjarig meisje. Nog voor ze de rest van de wereld kon wekken legde ik haar voor eeuwig te rusten.
De nasmaak van moord blijft nog dagen nazinderen. Ik wist dat ik de dokter ging zijn die haar dood moest komen vaststellen. De jongen die haar oprecht beminde was kapot. In hem had ik mijn tanden nog niet gezet. Enkele mensen vroegen zich af of er geen verband was tussen de liefdesbeet en het overlijden. Ik erkende het echter niet als doodsoorzaak en verzon wat anders. Niet iedereen nam daar genoegen mee.

Een priester kwam met het verhaal dat de Apocalypse naderde, dat liefde de enige redding is. Wie bemint wordt vereeuwigd. De Messias was hier.
Hij kende vele volgelingen. Het Vaticaan had hem naar dit stadje gestuurd om de Macula Amoris te onderzoeken. Wekelijks gaf hij een lezing in de kerk, die overigens terug veel bezoekers kreeg.
Zijn preken gingen over offers, overgave, het huwelijk. Hij leek een wandelende handleiding over liefhebben. Zijn boodschap bevatte eigenlijk niets nieuws, het ging eigenlijk gewoon over hoe de maatschappij nu is – hoewel hij dat natuurlijk niet vond. Ik dronk vrijwel nooit van gehuwden; hun bloedscirculatie stond bijna zo stil als de mijne. Geen veroordeling hoor, zij kenden geen passie meer, wel rust. Getrouwde koppels ruiken naar lavendel, zoals kerkhoven op Allerheiligen.
Al gauw werd mijn stad een soort bedevaartsoord. De nieuwsgierigheid van de media werd gewekt. Mensen met liefdesbeten werden geïnterviewd. Grafieken en statistieken met echtscheidingscijfers en dergelijke vlogen in het rond. De conclusie is eenvoudig doch leek de hele wereld zich te vergissen.

Ik hield me even gedeisd, totdat de belangstelling van de media verdween. De vampiertheorie is overigens ook ter sprake gekomen, maar gelukkig werd die door de wetenschap al snel de grond in geboord. Amusante tijden.
In de Periode van Stilte ben ik eens op bezoek geweest bij de intussen beroemde priester. Hij woont in een bescheiden huisje op de Treurberg, een heuvel die zijn naam dankt aan een verhaal over een weduwe en haar man. Haar echtgenote maakte dagelijks een avondwandeling, één avond kwam hij niet terug.
Enkele dagen na de verdwijning werd een zoekactie ingezet, zonder veel resultaat. Het enige wat men terugvond was de hoed van de man. Naar verluid heeft de vrouw sindsdien elke nacht – in totaal vier weken en vijf dagen - zonder uitzondering gehuild op de heuvel waar men zijn hoed vond; de Treurberg.
De inwoners van de stad dachten dat haar tranen bloed waren, hoe meer ze huilde, hoe zwakker ze werd. De vijfde dag van de vierde week vond een jongeman haar lichaam op de Treurberg. Ze was niet meer dan een lijk dat ademde, een uur later overleed ze.
Haar tranen waren niet rood.

Zon der Zielen - Deel I

2008-05-11T05:27:00.000-07:00

Het zijn donkere dagen ook al schijnt de zon als nooit tevoren. Zonder licht is er geen schaduw, geen contrast. Mensen bloeien open als bloemen, bladeren maken plaats voor huid. Iedereen wordt dorstig naar leven. Ik ook, maar dat verlangen is bij mij niet ongewoon, eerder alom aanwezig, niet te lessen. Zoals alcoholiekers whisky drinken, drink ik vrouwen. Ik word echter niet dronken, ze zijn nooit straf genoeg.

Misschien voel ik me zo leeg omdat mijn schaduw mijn ziel is. Die wordt door de zon op de stoep geworpen en vertrappeld door de vele passanten. Zij blijken er minder last van te hebben.
Neen, ik denk dat het komt door het idealistische van een blauwe lucht en zonneschijn. Het opent mijn ogen voor wat zou kunnen zijn. Voor wat er niet is. De handjes, de kusjes, de knuffels. De liefde.

(Nacht)

In een ander leven was ik een vampier, Solomon Cervantes mijn naam. Overdag zou ik een voorbeeldig leven leiden als dokter. Mijn dagen zou ik vullen met het behandelen van patiënten en het lezen van boeken. 's Nachts zou ik door het land reizen en me voeden met het bloed van jonge, slapende koppels. Ik zou hen niet doden, niet te gulzig zijn. Gewoon drinken om de jonge liefde nog eens te proeven, bloed smaakt anders als het sneller door de aderen raast.
Sommige koppeltjes kwamen in mijn praktijk terecht, ze vroegen zich af wat de bultjes op hun hals waren. “Dat is een liefdesbeetje”, antwoordde ik dan. “Niets gevaarlijks hoor, dat zal over enkele dagen wel verdwijnen.”
Als ze vroegen wat de oorzaak was, zei ik heel eerlijk: “Liefde.”
Mijn beten werden een klein fenomeen in de stad waarin ik leefde. Jonge verliefden wachtten ongeduldig op hun liefdesbeetje, het teken van niet de fysieke maar de mentale ontmaagding. De nieuwsgierigheid van wetenschappers werd al gauw gewekt. De bultjes werden onderzocht maar een verklaring werd niet gevonden. Een mysterie was het. Ook de religie liet het gebeuren niet voorbij gaan. “Stigmata”, riepen sommigen. Anderen vreesden het einde van de wereld – vraag me niet waarom.

Op een welbepaalde dag kwam een deerne met lange, gouden haren bij me op consultatie. Haar ogen waren tranen. Ze woonde in de stad en had al verscheidene minnaars gehad, maar nog steeds had ze geen liefdesbeetje. Als ik haar al eerder had gezien, dan had ik me haar zonder twijfel herinnerd. Ze was een betoverende verschijning, in die mate dat ze zelfs mijn dode hart kon laten slaan. Ik had moeite mijn tanden voor mezelf te houden.
“Geen zorgen, jouw tijd komt nog wel”, fluisterde ik in haar oor, gevolgd door een geruststellende glimlach.

What have I been up to?

2008-04-02T17:09:00.000-07:00

Het zijn hectische weken geweest! Zoals jullie wellicht weten speel ik bij Johnny Berlin. Binnenkort gaat ons eerste full-album, 'Find what you love and let it kill you', eindelijk uitgebracht worden. Ik heb het dus druk gehad met opnames, beslissingen nemen en voorbereidingen treffen.

Onlangs hebben we twee nieuwe nummers online gezet, zijnde 'Bender Parts' en 'John Wayne Gacy Jr.' (een cover van Sufjan Stevens). Dat is blijkbaar niet aan ieders neus voorbijgegaan, want er zijn al enkele blogs die over ons geschreven hebben (waarvoor overigens enorm veel dank!).
Ik zal de links hier plaatsen zodat je zelf eens een kijkje kan gaan nemen. Ik vind het overigens stuk voor stuk interessante blogs:
My Own Music Industry
Secretly Belgian
Gek Van Muziek
Musicjunk

De nieuwe nummers zijn te beluisteren op onze MySpace. Binnenkort komen er nog enkele nieuwe nummers bij.

Als je met je eigen ogen eens wil zien wat wij nu juist uitgespookt hebben, moet je maar eens naar het onderstaande YouTube-filmpje kijken!

Don't forget to send me a friend request!

2008-03-25T08:07:00.000-07:00

Eén van de hipste groepen die ik de laatste jaren (dankzij Johnny Berlin-genoot Laurens Renner) heb ontdekt zijn toch wel The Teenagers. Dit was ergens in 2006/2007, toen het Franse gezelschap eigenlijk gewoon voor de grap wat deuntjes maakte. Blijkbaar waren wij niet de enige die de luchtige, dansbare popdeuntjes wel smaakten, waardoor ze ondertussen al op verscheidene festivals staan en op Studio Brussel gedraaid worden.

Onlangs is ook hun debuutalbum, 'Reality Check', uitgekomen. Dit zou nu al als een van de coolste platen van 2008 kunnen bestempeld worden. Hoewel de muziek niet bepaald hoogstaand is, bevat ze toch een krachtige sfeer. Denk aan warme zomeravonden, luieren met vrienden, drinken, drugs, plezier maken en het uitgeput zijn achteraf. Deze atmosfeer zit verpakt in een post-punk met een indie-rock strikje.

Het volledige album is momenteel beluisterbaar op Luisterpaal

Selah Sue in de Muziekodroom

2008-03-24T05:09:00.000-07:00

Gisteren speelde Selah Sue, die ik eerder al besproken heb, in de Muziekodroom in Hasselt en ze was zo vriendelijk om mij en twee andere leden van Johnny Berlin op de guestlist te plaatsen (bij deze nogmaals een dikke dankjewel!). Samen met de Nederlandse powerpopgroep Racoon vormde ze het voorprogramma van de momenteel bekendste singer-songwriter in België, Milow.

Als vanzelfsprekend daalden we dan ook af naar de concertzaal, alwaar we verrast werden door de grote opkomst. Zo groot zelfs, dat we bijna tien minuten van Selahs optreden misten doordat we niet binnen geraakten.
Toch had ze nog voldoende tijd om ons weer weg te blazen met haar prachtige soulstem. We hoorden nog een stuk van mijn favoriet, Mommy, gevolgd door een nieuw nummer, Famous, waarin duidelijk te horen was dat ze nog steeds vooruitgang maakt op het gebied van songwriting. Daarna droeg ze nog een recent nummer, Devoted as we are (wat beluisterbaar is op haar MySpace) op aan haar vriendje dat in het publiek stond - tot grote ergernis van een ander mannelijk specimen ergens in het publiek.
Het optreden sloot ze af met een uitstekende cover van het nummer Danger van Erykah Badu, die naar mijn mening het originele wel eens zou kunnen overtreffen.

Het leukste aan het optreden waren voor mij de kleine 'foutjes'. Her en der een nootje op gitaar dat gemist wordt, het zachtjes in de lach schieten tijdens het zingen... Van die dingen creëren echt een intieme, haast magische sfeer met het publiek. Het contrast tussen haar Hemelse stem en die Aardse, onschuldige klunzigheid (zo klunzig was ze nu ook weer niet hoor).

Selah Sue stond niet vermeld op de affiche en haar naam werd verkeerd gespeld in de lichtkrant (er stond 'Sela Sue'). Nu speelt ze nog voorprogramma's, maar met haar talent zal die hiërarchie wel snel veranderen.
Milow heeft haar trouwens persoonlijk gevraagd om zijn voorprogramma te verzorgen. Hoewel ik zijn muziek eerlijk gezegd niet echt fantastisch vind, krijgt hij wel mijn respect om op deze wijze een beginnend artiest zo te helpen!

Yeah it's overwhelming, but what else can we do?

2008-03-22T10:38:00.000-07:00

Het is alweer een tijdje geleden, maar eindelijk heb ik nog eens een groep leren kennen die zeker het ontdekken waard was. Dit niet geheel in nuchtere toestand, wat natuurlijk niet wegneemt dat ik het nu nog steeds een fantastische revelatie is voor mij.

Ben Goldwasser and Andrew VanWyngarden zijn de namen van de twee jongelingen uit Brooklyn die samen MGMT (vroeger The Management) vormen. De groep kreeg lovende kritieken op hun debuutalbum 'Oracular Spectacular' en werd als een van de meest beloftevolle bands van 2008 onthaald.

Hun muziek leunt een beetje aan bij de eerder besproken band of Montreal, maar het is zeker niet hetzelfde. Wat je kan verwachten is indie-rock met een sterke beat, veel synthesizer en heerlijke harmoniezang. Dit is allemaal heel strak opgenomen, waardoor het geheel iets minder 'vrij' klinkt en allemaal heel erg dansbaar wordt. Ook hun teksten vind ik best te pruimen. Nu ja, oordeel zelf maar, een videoclip en wat lyrics als geschenk voor Pasen!

YouTube: Time To Pretend - MGMT (Het filmpje rechtstreeks op deze blog zichtbaar maken was niet mogelijk)

This is our decision to live fast and die young.
We've got the vision, now let's have some fun.
Yeah it's overwhelming, but what else can we do?
Get jobs in offices and wake up for the morning commute?

The Mars V... O... L... T... A in AB.

2008-03-16T09:38:00.000-07:00

Vorige week zondag ging ik in de Ancienne Belgique met twee kameraden naar The Mars Volta kijken, een groep waar we enkele jaren geleden erg fan van waren maar wegens uitverkoop en afzegging nog nooit live aan het werk te zien kregen. Het was toen nog de tijd van de albums De-Loused in the Comatorium en Frances The Mute, kortom: hun beginjaren.
Ervoor speelden enkele leden van The Mars Volta bij de grondleggers van emo, namelijk At The Drive-In. De (geniale) muziek die deze groep maakte, bewijst dat mensen tegenwoordig helemaal geen idee hebben van wat 'emo' nu eigenlijk is.

Vanaf het album Amputechture verloren we echter allen onze interesse een beetje. Het vernieuwende was eraf en soms werd het ons iets te experimenteel. Het nieuwe album Bedlam in Goliath hadden we ook nog niet volledig en grondig beluisterd.

Maar goed, over het optreden dan. Ze begonnen heel sterk met een nummer van het eerste album, namelijk Roulette Dares (The haunt of). Al snel werd duidelijk dat The Mars Volta echt wel een van de meest geniale bands in het huidige muzieklandschap zijn, maar net in hun genialiteit schuilt ook hun donkere keerzijde.
De dynamische muziek van The Mars Volta werd immers vaak onderbroken door gejam van de band. Op het begin was dit een aangename manier voor het publiek om even adem te halen, maar later bleek dat deze stukken heel vaak terugkwamen en echt onzinnig lang duurden. Het was niet langer een moment van rusten, maar van wachten op de band om terug eens aan de slag te gaan met echte nummers.
Een 'loyale' The Mars Volta-fan zal er wellicht op wijzen dat dit er gewoon bijhoort, maar ik kon dit als kritische muziekbeluisteraar niet echt slikken - en mijn kameraden ook niet.

Wat begon als een optreden, leek al snel op in een lift zitten. Je wacht, je wacht, een deur gaat open, je ziet wat leuke taferelen, je wacht, je wacht, enz...
Het wordt al snel duidelijk waarom dit optreden drie uur lang was. Ik en mijn vrienden zijn zelfs een kwartiertje vroeger even buiten de zaal gaan staan, omdat we het echt wel genoeg vonden. Liever anderhalf uur een superoptreden zien, dan drie uur lang naar wat gitaarmasturbatie en repetitieve, monotone deuntjes te luisteren.

Don't get me wrong though: ik heb geen spijt dat ik ben gegaan. De momenten waarop The Mars Volta deed wat ze op hun albums deden waren echt ongelooflijk, fenomenaal, fantastisch. Jammer genoeg waren die momenten gewoon in de minderheid en werd er meer geprutst dan gespeeld. Gemengde gevoelens dus!

Om toch even een kleine impressie te krijgen van hoe The Mars Volta was:

De Spaanse Mug en de Zwarte Leeuw

2008-03-13T10:48:00.001-07:00

We zochten naar de sterren op de verkeerde plaatsen. Maar we vonden ze. Omdat we met de voeten dansen stom vonden, dansten we met onze lippen, vingers, haren en stemmen. Salsa. Ik begon op een leeuw te lijken, zei ik, wijzend naar mijn groeiende manen. Ze gaf me geen ongelijk.
Liefde hoeft niet kleurrijk te zijn. De onze was zwart-wit, wij kleurden ze zelf in. Wij hadden geen licht nodig.

Om vier uur 's nachts werd ik wakker, een benevelde ziel beklom de trap, op zoek naar zijn verstand. Hij vond het niet. Altijd als mijn slaap verstoord wordt door een externe gebeurtenis, vraag ik me af of die nu nét voor of nét na mijn ontwaken plaats vond.
Ik opende mijn ogen en zag een gouden woud dat zich voor mij uitstrekte, met heerlijk geurende bloemen en bladeren die aanvoelden als zijde. Met mijn vrije hand wreef ik even door de takken, met mijn mond blies ik een fris briesje door de bomen. Het bos zuchtte en sliep nog even verder.
Toen ik als een arend het oerwoud verliet en naar Moeder Aarde keek, besefte ik dat volwassenen niet bestonden. Enkel volwassen kinderen. Toeval bestaat niet. Liefde is onvermijdelijkheid.

In de verte zag ik bergen, water en beton. Het vuur voerde oorlog met het ijs, mensen werden meegesleurd door een onzichtbare rivier. Samen met de wilde paarden trok ik me terug naar het woud. In een bos zie je de sterren alleen maar als de zon schijnt. Ik keek naar boven en veranderde in een leeuw. De andere dieren keken angstig toe, ik brulde.
Wie roept, die wordt gehoord. Ik fluisterde dat ik koning wou worden van haar jungle. Onbevreesd legde ik me te rusten. De mug vond mijn bloed.

Ik droomde dat je me verliet, op tijd. Daarna werd ik alleen wakker, te laat. Duizenden wekkers waren al aan hun ochtendritueel begonnen. Ik stond op en brulde zonder geluid. Even ging niets zoals het hoorde. Een doofstomme dag begon.
Je vroeg om mijn schouder, ik gaf je mijn lichaam. Je vroeg om mijn woorden, ik gaf je mijn tong. Je vroeg om mijn hart, ik gaf je mijn leven.
“Had ik maar een beschermengel,” zuchtte je op een nacht, “een geslachtsloze.”
Diezelfde nacht sneed ik met een scheermes mijn geslachtsorgaan af. Nog nooit hadden de roofdieren zo'n luide brul gehoord, de wereld vluchtte van me weg. Ik naaide de wonde dicht en bloedde. Ik wist nu hoe de Rode Zee ontstond.

Mijn ogen openden zich in een hospitaal.
“Jij bent gek”, zei de verpleegster.
“Neen, ik ben Gabriël”, antwoordde ik, want samen met mijn lichaam zou ook mijn naam veranderen. De metamorfose was echter nog niet compleet, de daad is trager dan het woord.
Ze verstopten me in een kleine cel in een psychiatrische instelling. Dat doet de maatschappij met uitzonderingen. Dat doet het Aardse met het Hemelse.

Ik leerde Jonach kennen. Hij doodde een draak om het leven van zijn kind te redden. De draak bleek zijn vader te zijn. Jonach zei dat iemand hem bedrogen had, hij had de draak met zijn eigen ogen gezien. “Niet met je ogen, maar met je geest”, verbeterde ik hem.
De wereld vond hem een monster, ik vond hem een held.
Soms zag hij de draak nog in zijn cel. Deze lachte dan, en spuugde vuur, totdat de verplegers Jonach kwamen knuffelen met naalden.
De oudste man in de instelling, ook de Sjamaan genoemd, vertelde me over een verslagen vader die zijn zoon misbruikte. Hij zei me ook dat ik hier niet hoorde, ik luisterde teveel.

Mijn wonde genas aardig, mijn lichaam veranderde alsmaar meer. Omdat er geen scherpe voorwerpen in mijn omgeving mochten liggen, trok ik mijn lichaamsharen uit met een pincet. Al snel mochten die ook niet meer in mijn buurt zijn.
De dokters zeiden dat ik een trichotillomaan was.
“Neen,” zei ik, “ik ben nog geen maan.”
De haartjes die ik nog niet verwijderd had, vielen vanzelf uit. Enkel mijn hoofdhaar mocht blijven. De struik werd een boom.

Enkele maanden gingen voorbij. Ik hoorde dat je me wilde bezoeken, maar ik stond het niet toe. “Je moet me vertrouwen”, zei ik. En dat deed je.
Mijn huid werd bleker, mijn geest werd kalmer, mijn stem serener. Als ik door de gangen wandelde werden zelfs de schreeuwende boodschappers stil. Het personeel kreeg bang van me, meer dan van menseneters, ook al hadden ze nog nooit problemen met me gehad. Enkel Rosemarie vreesde me niet, die kwam soms met me praten over Henry, haar liefde, die haar had verlaten voor zijn gezin.

In de instelling was een kleine sekte ontstaan, vertelde de Sjamaan me op een dag. Ik was de leider. Elke dag vormden een twintigtal mensen twee evenwijdige rijen in de gemeenschappelijke ruimte om me te verwelkomen. Ook Jonach stond ertussen. Ik glimlachte, schudde ieder de hand en ging vervolgens zitten.
Dan at ik de woorden die mijn volgelingen mij voedden. Ikzelf sprak zelden, want zij had mijn tong.

Het personeel wilde me weg, ze vreesden een opstand. De directie ging akkoord en verklaarde me gezond. Bij mijn vertrek was mijn menselijk tapijt al tachtig mensen lang. Later zou ik te horen krijgen dat er een revolte had plaatsgevonden. De Sjamaans hart was het enige slachtoffer, Jonach nam zijn plaats in.
Ze was verheugd me terug te zien. Toen ik haar kamer betrad ontdeed ik me dadelijk van mijn kleren en omhelsde haar.
“Dag Gabriël”, fluisterde ze snikkend van geluk.
“Nog niet schat, nog niet”, zei ik terug.
Als twee foetussen die aan eenzelfde navelstreng hingen, gingen we in onze baarmoeder liggen, onder de dekens, tussen de sterren. Ik wiegde haar in slaap en daalde neer in mijn koninkrijk. De roofdieren maakten twee rijen, vogeltjes pikten mijn vacht schoon en de prooien legden zich voor mij neer. Een zwarte leeuw was ik geworden, met een brul zo luid dat je hem niet kon horen.

Ik droomde over een spierwitte tijger met vleugels. Hij vloog door de steden en liep over de vlakten. De tijger groeide op in een bos, hij leefde van vruchten die de herten hem brachten. De andere roofdieren weigerden het fruit van de herten, zij wilden vlees en bloed. Het was de taak van de witte tijger om hen elke maand van voedsel te voorzien. De prooien namen hier vrede mee.
Als hij een prooi doodde, was de ergste pijn voor hem.
Hij was het wonder van het woud.
In de steden waren er geen prooien die hem van voedsel voorzagen. Enkel vluchtenden.
Hij was een monster.

We wilden nog niet opnieuw geboren worden. De volgende dagen spendeerden we in elkaars ogen en monden. Verhalen vulden de kamer; over Jonach, de Sjamaan en mijn volgelingen. Ze vertelde over Jorge, een Spaanse jongeling die ze het had leren kennen op de rommelmarkt. Hij lag te rusten in een antieke kast, alsof het een kasteel was, bewaakt door tuinkabouters die al vele oorlogen hadden meegemaakt.
Ze was op zoek naar een spiegel, omdat ze hoopte mij te kunnen zien in jouw ogen. Elf had ze er gekocht, één per maand dat ik weg was, maar in geen enkele had ze mij gezien.
Jorge wou haar een tuinkabouter verkopen, daarna zijn kasteel en daarna wou hij niets meer, alleen haar. Zij moest lachen als muziek en Jorge begon te dansen. “I teach you, I teach you”, zei hij met de glimlach van een jongen, niet als die van een verkoper.
Hij had mijn ogen, vond ze; donkerbruin en onzichtbaar. Daarom sprak ze met hem af.

Diezelfde nacht kwam ze naar de afgesproken plaats, ergens in een zijstraatje waar de restaurantjes in de omgeving hun afval achter lieten. Ze klopte voorzichtig op de poort van Jorge's kasteel, de tuinkabouters waren nergens te bespeuren. Hij opende de deur en liet zijn tanden zien terwijl hij zijn ogen nog even voor zichzelf hield.
Ze ging binnen en samen dronken ze rode wijn, totdat hun huid de kleur ervan overnam. “Follow, follow”, zei hij, en zij volgde hem naar een leegstaand gebouw.

Hij leidde haar naar het dak, alwaar de tuinkabouters over de hele stad waakten. Ze moest lachen en Jorge begon te dansen. Hij sleurde haar mee, ze bleef lachen en zo bleven zij dansen op haar muziek. Ze zag mij in zijn ogen, zei ze. In zijn glimlach, en zijn heupbewegingen, maar niet in zijn woorden. Ze miste mijn woorden nog het meest van al.
Eén van Jorges knechten had nog een fles rode wijn. Het was zijn bloed, beweerde hij. Ze trokken samen de kurk eruit en laven ons met het dieprode bloed, als wilden die een offer brachten aan een god.
Ze proefden elkaars tong, elkaars hals en elkaars schouders. Het smaakte, ze aten elkaar op.
In de vroege middag was ze wakker geworden, de tuinkabouters waren weg en Jorge ook. Enkel het bloed lag nog op de stenen.
Het eten was haar niet goed bevallen.

Witte wijn vloeide uit haar ogen, ik likte het van haar wangen. Mijn rode lippen zochten haar rode lippen. Mijn zwart zocht haar wit. We zoenden de liefde die we nooit meer zouden bedrijven.

De stad ademde verder zonder ons. Omdat wij elkaars bloed dronken, hielden we de gordijnen gesloten. Bij het vallen van de zon keken we vanuit onze kleine citadel toe hoe deze een zwart deken over de stad spreidde en hoe de maan de wacht hield, zoals ons.
Ze begon te zingen voor de wereld, voor mij. Ik legde mijn hoofd op haar schouder zoals ik dat bij niemand deed. “Words are meaningless, and forgettable.”

Haar lied eindigde en we genoten van de stilte. Her en der zagen we nog wat mensen wandelen, lachen en vloeken. De weinige auto's zongen hun laatste lamento in koor. Lichten bleven aan en uit gaan in de appartementsblokken voor ons.
Plots voelde ik uit het niets de affiniteit van alles. De kleine verhalen die overal geschreven werden met daden en zo weer andere op gang brachten. Een ontroerend gevoel van leven vulde mijn lichaam als water, totdat het uit mijn ogen stroomde als wijn. Een oude, rijpe wijn.
Ik toonde haar dolgelukkig mijn tranen. Haar tanden straalden als de maan en haar armen bedekten me als de nacht. Zij was de enige die van mij mocht drinken.

Een stad is een levend organisme. Zelfs al is het bewustzijn weg, het hart blijft kloppen. Geld stroomt, als groen bloed.

Nadat we al onze verhalen verteld hadden en ons proviand verorberd was, werden we wakker.
“Kunnen we Jorge eens bezoeken, in zijn kasteel?”, vroeg ik haar. Ze ging akkoord. Diezelfde nacht daalden we af naar de stad, die we gade hadden geslagen zoals de zon de aarde.
We promeneerden door de straten, gevolgd door de stilte. Deze hield zijn handen voor de monden van alle omstanders, alsof onze pas een inleidend ritme was van een melodie. Omdat het geluid van ons was, bidden ze met hun ogen.
De bewoners van de straat presenteerden ons fier hun armdom, we mochten nemen wat we wilden. De welgestelden bogen hun hoofd als teken van eer en nederigheid, omdat hun ouders hen nooit hadden geleerd te knielen.

Jorge's kasteel stond er nog, één tuinkabouter hield de wacht. Zij aaide hem op zijn hoofd en klopte vervolgens op de poort. Er kwam geen antwoord, dus opende ze haar mond. Hemelse klanken kwamen vanuit de aardse stilte tevoorschijn, maar nog steeds geen Jorge. De tuinkabouter hief zijn schouders op.
We besloten in de kast te kruipen en te wachten op zijn terugkeer. Er was nog zwarte wijn in voorraad. Wijn die je niet ziet maar voelt.

De Manen en het Woud

2008-01-26T07:48:00.000-08:00

Hoe je met dekens moet omgaan (aka Vrouwen voor Dummies)

2008-01-16T10:42:00.001-08:00

Enige tijd geleden bleef één van mijn vriendinnen bij mij overnachten. We onderhielden geen liefdesrelatie, doch een platonische zonder nog niet uitgesproken liefdes of dergelijke stupide elementen die zulk een relatie eigenlijk onmogelijk maken.
Na wat gepraat, gebabbeld, gekeuveld, gebavardeerd (ik), gekwetterd (zij), gereuteld, gezaagd en niet geneukt te hebben, kwam uiteindelijk het moment dat we beiden akkoord gingen dat het eigenlijk tijd was om ons te rusten te leggen. Omdat ik een haast neurotische drang tot beleefdheid en etiquette had in die tijd, hield ik mijn kledij aan, waardoor zij dat uiteraard ook deed.
En daar was niets mis mee, aangezien we niet gingen coïteren of dergelijke. Niet dat we dat op voorhand hadden afgesproken, maar daar gingen we toch beiden van uit. Belangrijk is misschien dat we geen uitgesproken platonische relatie hadden. Hiermee bedoel ik, dat we niet op een bepaald moment de hand hebben geschud en elkaar bij God zwoeren: “Wij neuken nooit”. Mensen die zoiets wel zweren, willen overigens volgens mij zo snel mogelijk met elkaar neuken na de afspraak.

Nu, mijn kleine studentenwoning in Leuven beschikte over twee slaapplaatsen (de vloer niet meegerekend): mijn vertrouwde bed en mijn iets minder comfortabele maar toch nog zeer acceptabele tweepersoonszetel. Dat is allemaal goed en wel, aangezien we dan beiden op een aangename manier konden slapen zonder een mogelijke seksuele spanning te moeten aanvoelen, maar er was een klein probleem: er was maar één deken.
Aangezien ik al even opgeschept heb over mijn hoofse politesse, is het natuurlijk vanzelfsprekend dat ik haar mijn deken zou afstaan en zelf de koelte van de nacht alleen zou trotseren. Maar dat deed ik dus verbazingwekkend genoeg niét.

Wat er wel is gebeurd, is dat ik zei dat ik erg gehecht was aan het rituele 'slapen in bed onder mijn deken' (wat ook zo is overigens). Vervolgens nam het meisje natuurlijk speels het dekentje in haar bezit, niet wetende dat ik eigenlijk serieus was. Een kleine, kinderachtige schermutseling ontstond; het soort dat normaal uitloopt tot een flinke en meestal best onstuimige zoen- en neukpartij.
Mijn vriendinnetje was erg strijdlustig en liet het dekentje niet los. Al gauw had ze door dat ik niet zonder mijn beddek ging rusten. Voor mij werd het duidelijk dat geweld geen oplossing ging bieden. In tijden van oorlog is dit het moment dat er een compromis gesloten moet worden; in dit geval uiteraard dat we beiden onder mijn warme, stoffen beschutting zouden schuilen.
Weermaals ging ik tegen de regels van de gedragslogica in.

Ik veranderde van tactiek, schuldgevoelens en medelijden zouden mijn redding moeten worden. De zwakke plek van het vrouwelijke geslacht van de homo sapiens. Om dit uit te spelen ging ik een beetje zielig op de zijkant van mijn bed zitten. Geen vleiende woorden van wapenstilstand en verzoening en 'kom we gaan samen slapen'. Enkel stilte en een droef gezicht.
Het werkte. Gedesillusioneerd stond ze haar oorlogsbuit af en ging ze in mijn koude zetel liggen. Ze vond me vast een klootzak. Ikzelf legde me ook neer in mijn bed, met het dekentje over me. En eerlijk gezegd voelde ik me ook een klootzak. Schuldig zelfs. “Tom, dit doe je niet. Dit kan je echt niet maken. Waarom deed je dit nu?”

En die vraag heb ik mijzelf nog vaker gesteld, en zij mij ook. Die avond kon ze er niet mee lachen (ik wou nog praten, omdat ik het zo lekker warm had en zo lekker lag, maar zij wou slapen, en liefst zo snel mogelijk), en nu eigenlijk nog niet helemaal. Maar we praten er nog over, regelmatig zelfs. Het is hoe dan ook een erg memorabele nacht geworden.
Natuurlijk is het een beetje nutteloos jezelf vaak een vraag te stellen en die dan niet eens proberen op te lossen. Om iets te leren uit je fouten. En na veel nachtelijk gepieker en gepeins heb ik inderdaad wat bijgeleerd: ik heb net het juiste gedaan.
Nog niet zo lang geleden, na het incident, heb ik me voorgenomen dat ik vrouwen zou proberen te begrijpen. Een opdracht die velen onmogelijk achten, maar ik ben van mening dat vrouwen niet per se complexer of ingewikkelder zijn dan mannen. Gewoon een beetje gekker.
Nu heb ik het voorgaande tafereel in deze context een keertje geanalyseerd, en ik ben tot een verrassende conclusie gekomen. Ik voeg er wel nog één ding aan toe: de jongen in kwestie is wél verliefd en wil het meisje voor eeuwig tot de zijne maken, ook al kennen ze elkaar nog niet echt.

Er zijn drie grote mogelijkheden van acties die ik in de beschrijving van de situatie had kunnen ondernemen: het deken en mijn bed afstaan en zelf in de koude zetel slapen zonder deken, voorstellen om samen onder het deken in het bed te slapen en wat ik deed, nl. zelf met het deken in bed slapen en haar in de zetel dumpen.
Elk van deze situaties zal ik nu proberen te schetsen vanuit het standpunt van de vrouw. Onmogelijk voor een zogezegd inferieur en primitief manwezen, voor het volgens oestro-geenspieren zwakke geslacht? Dat oordeel laat ik aan jullie.

De meest logische handeling voor een lieve, vriendelijke, niet per definitie lelijke, misschien verliefde jongen is uiteraard het deken afstaan en als martelaar sterven in de kille nacht voor het voortbestaan van de ontroerend prachtige Godin die in dezelfde kamer als hem verblijft, wat natuurlijk meer is dan hij ooit had kunnen dromen.
De Godin vindt dit offer 'heel lief' en aanvaard het met plezier en zonder aarzelen. Een gesprek over koetjes en kalfjes en andere liefjes/slaafjes van de Godin. Vervolgens gaan ze beiden slapen en droomt de jongen over hun huwelijk, uiteraard na nog lange tijd wakker te hebben gelegen door de koude en in die tijd gepiekerd te hebben over het feit dat het meisje met andere kerels neukt.
Het meisje is de dag erop de 'heel lieve' daad van de dappere knaap alweer vergeten. Er is geen seksuele spanning gecreëerd die avond, integendeel, de jongen krijgt wellicht de stempel 'beste vriend'. And hate to break it to you guys, but best friends rarely get laid.

Dan hebben we de handeling van de niet zozeer verliefde maar eerder op lust gerichte 'kerel' of 'gast'. Hij vindt het bijna vanzelfsprekend dat jullie samen het bed zullen delen in jullie ondergoed. Op zich onschuldig, maar toch ontstaat er wel een zekere seksuele spanning tussen beide personen.
Eerst wordt er wat gepraat, een beetje ongemakkelijk, over onzinnige onderwerpen. En dan, als de gespreksonderwerpen een beetje op zijn, komt het 'ik heb jou eigenlijk altijd best wel knap gevonden'-moment. Verbodstekens en grenzen worden langzaamaan verwijdert, een kleine revolutie vindt plaats, er wordt geknuffeld, gekieteld, gestreeld, gewangzoend, gemondzoend, getongzoend, gegiechel, gelachen, gebeten, getrokken, gehandstreeld, gekutstreeld, gelulstreeld en misschien geneukt.
Een erg leuke avond, maar de kans is groot dat het daar ook een beetje bij blijft. “Oh, hij was leuk hoor. Een leuke kerel. Een toffe gast. Maar ik vond het, je weet wel, een beetje makkelijk. Een beetje oppervlakkig. Ik ben niet verliefd op hem of zo.”
De jongen loopt natuurlijk hard van stapel, stuurt berichtjes, liefdesbrieven en belt voortdurend. Het meisje negeert.

En uiteindelijk zijn we aanbeland bij het onaanvaardbare, het onacceptabele, het verwerpelijke en zelfs verderfelijke. De egoïst, de klootzak, de lul. “Waarom in godsnaam geeft hij mij dat deken nu niet gewoon? Wat voor een beest is dit? Waarom heeft hij mij überhaupt naar hier gevraagd? Wat wil die godverdomde zak nu van mij?”
Dagen en nachten zal ze piekeren over 'dat onmens', samen met haar vriendinnen lachen en schelden over hoe brutaal en arrogant die jongen wel niet was. Totdat ze ontdekt dat ze eigenlijk best geïnteresseerd in de onbeschofterik, en – godallemachtig – misschien zelfs een beetje verliefd?

De conclusie is dus duidelijk, de derde optie is volgens mij wat vrouwen eigenlijk willen, ook al beseffen ze het vaak zelf niet. Waarom? Omdat deze verrassende, zelfs schokkende handeling ruimte laat voor mysterie. Het roept vragen op, en die blijven komen. Het lijkt een onafgesloten hoofdstuk.
Ook het deken is geen deken meer. Het is uitgegroeid tot een symbool.
Er is nu ruimte voor evolutie, vordering. Een film, waarbij op het einde een scene komt die erg gelijkaardig is aan die op het begin. Totdat op dat cruciale moment, waarop iedereen zich afvraagt of er iets veranderd is. Symfonieën beginnen, vogels vliegen in het rond en vrouwen vallen flauw: de jongen die nooit zijn deken zou afgeven, valt dan toch uiteindelijk voor de charmes van de vrouw van zijn dromen. Wat is er nu mooier dan dat?

Letter from Orange County

2008-01-11T16:32:00.000-08:00

Om even te contrasteren: naast The Wire is ook The O.C. een reeks waar ik een grote fan van ben. Deze tienerserie over het leven van - uiteraard - tieners en hun ouders in Orange County overtreft gelijkaardige series zoals Dawson's Creek en het meer recente One Tree Hill. Redenen hiervoor zijn de leuke personages, de cinematografie en niet te vergeten: de geweldige soundtrack.

Eén van de redenen waarom The O.C. bekend is, is omdat deze serie veel erg goede indie-groepjes - bijvoorbeeld Death Cab For Cutie, de lievelingsband van het personage Seth Cohen, die ondertussen al een symbool is geworden voor meisjes tussen veertien en tweeëntwintig jaar - de kans heeft geboden om een groot publiek te bereiken. In de eerste twee groepen kon je zelfs groepen zoals The Killers zien optreden in deze serie (in The Bait Shop, een hippe club waar de jongeren naartoe gingen). Overigens een idee dat One Tree Hill vrij schaamteloos heeft overgenomen, helaas vond ik de artiesten daar van iets mindere kwaliteit.
Een andere reden is gewoon de ontspannende verhaallijn. Verwacht geen belangrijke levenslessen of hoogstaande humor, deze serie biedt enkel uren puur escapisme. De kans om gedeeltelijk een jeugd te beleven die je zelf nooit hebt gehad.

Naar mijn mening heeft The O.C. het concept van de gewone serie overstegen, het heeft als het ware een soort cultstatus bereikt, uiteraard voornamelijk bij het vrouwelijke publiek. Een zogenaamd O.C.-marathon (liefst vergezeld met Ben & Jerry's ijs) is haast een onderdeel geworden van onze tijdsgeest. Zoals tieners in de jaren '70 wellicht stoned werden en droomden van een lief als Jimmy Page, zo praten ze nu over de vorige aflevering en hebben ze fantasieën over Seth Cohen.

Op dit moment ben ik naar seizoen vier aan het kijken, de aflevering 'The Chrismukk-huh', en ik hoorde zonet weer een geweldig nummer op de achtergrond. Ik zocht het dan ook meteen op om het met mijn bloglezers te delen. Het is een cover van Radioheads Paranoid Android, gebracht door Sia. Geniet, en droom maar eens goed weg, want dat moet ook kunnen.

http://gojulas.vox.com/library/audio/6a00c2251dc3b7604a00cdf3a0d345cb8f.html

Knack focust op The Wire

2008-01-11T05:51:00.001-08:00

Onlangs schreef ik over de geweldige serie The Wire. Maar hoe ben ik daarmee in contact gekomen? Inderdaad: via Focus Knack. Zij schreven al vaker vol lof over deze geweldige televisie-serie, waardoor ik enorm nieuwsgierig werd. Zoals gezegd plaatste ik Seizoen 1 dan ook op mijn wenslijstje voor Kerstmis, en dit was tot mijn groot jolijt ook wat ik kreeg.

Dat is ondertussen alweer twee weken geleden. Wat zie ik nu vandaag bij het ontvangen van één van mijn favoriete tijdschriften: een cover met The Wire op! Er staat dan ook een uitgebreid artikel over waar het over gaat en waarom je er godverdomme eens naar moet kijken.

De reden waarom zij er zoveel over schrijven is wellicht omdat het nog door geen enkele Vlaamse televisie-zender (buiten PrimeOne) uitgezonden wordt. Een zonde, want dit is werkelijk goéde televisie. Het probleem is echter dat ze niet zo sensationeel is als bijvoorbeeld reeksen zoals CSI: Miami. Hierin wordt elke aflevering een misdaad opgelost, terwijl The Wire veel trager gaat. Misschien té traag voor het gemiddelde publiek, dat uiteraard vaak meer voor plat vertier is zoals de honderdste herhaling van F.C. De Kampioenen.

In de Verenigde Staten doet de serie het ook niet ongelooflijk goed, ondanks de overdonderende lofuitingen van de media daar. Ik kan niet anders dan besluiten dat het volk liever geïnfantiliseerd wordt, dan met respect behandeld. In de muziekwereld is het net hetzelfde: het zijn niet de artistieke hoogstandjes die op de radio komen, maar de oppervlakkige rommel. De ironie van de muziekwereld is dat het doelpubliek eerder de mensen zijn die niét geïnteresseerd zijn in muziek. En zo zal het ook wel zitten in de film- en tv-wereld.

Nu, ik ga hier niet veroordelen. Ikzelf kijk ook meer dan zelden naar beschamend slechte programma zoals 'Schoondochter gezocht' en 'Hou van ons'. Om mijzelf even te verdedigen: ik vind die programma's sociologisch heel interessant en vaak - wellicht onbedoeld - erg humoristisch. Ik zal ooit wel eens mijn gedachten over die programma's meer uitgebreid neerschrijven, maar nu gaat het even over iets anders.

Eigenlijk kan ik hier schrijven wat ik wil, het komt er eigenlijk gewoon op neer dat je naar The Wire moet kijken. Als je nog steeds twijfelt, koop de Focus Knack of doe wat opzoekingswerk op internet. Je zal redenen genoeg vinden om te kijken. En als ik je om een gunst mag vragen: koop de serie. Dat - en ernaar kijken op televisie - is de enige manier om de makers duidelijk te maken dat er wel degelijk naar gekeken wordt, en om ervoor te zorgen dat men nog zulke ambitieuze reeksen zal maken in de toekomst.

Jezus keek ook naar gehandicapten

2008-01-05T17:31:00.000-08:00

Waarom zwijg je zo? Waarom kijk je zo? Als mensen staren ga ik er altijd van uit dat er iets te zien is. Dat de andere persoon een immense puist heeft, of een oog te weinig. Ik keek al in de spiegel; alles zat nog op zijn plaats en mijn haar lag goed. Waarom kijk je dan zo? Moet ik me ongemakkelijk voelen? Dat doe ik al hoor, geloof me.
Als ik schoonheid wil bezichtigen, dan doe ik dat stiekem. Verstoppertje spelen, voyeurisme in een overbevolkte metro. Zij ziet mij niet en ik zie haar ook niet volledig. Dat wil ik ook niet, om de simpele reden dat schoonheid al zijn waarde verliest als je het te vaak ziet. Daarom zijn vallende sterren mooier dan de maan, het kaarslicht intiemer dan de bureaulamp.
Ik kijk naar oogverblindend knappe meisjes zoals ik naar gehandicapten kijk; nieuwsgierig, zo onopvallend mogelijk en veinzend dat er eigenlijk niets bijzonders te zien is.

Dit is niet nieuw, dit weet iedereen al. And yet we go on and on about it. Maar jij kijkt naar mij, schaamteloos. Alsof al het prachtige en al het lelijke aan mij niet meer bestaat. Is dit dan het verschil tussen verliefdheid, haat en liefde? Gewoon zien wat is? If it is, I don't like it.
“Wat is er?”, vraag ik uiteindelijk, glimlachend uiteraard maar eigenlijk verberg ik gewoon een beetje schaamte en irritatie.
“Niets”, antwoord je en je staart verder. Niets, dat is er. Ze kijkt naar me alsof ik een antieke kast ben, of een wijnvlek op een oud tafellaken. Een kind dat met blokken speelt, een tienerkoppeltje dat aan het kussen is, een man die met zijn echtgenote hand in hand langs de etalages wandelt, een bejaarde die wat van zijn soep slurpt. Clichés.
Het is misschien gek dat ik me niet zo comfortabel voel met deze situatie, dat ik niet geflatteerd ben dat ze zich blijkbaar vermaakt door gewoon naar mij te kijken. Je gaat me begrijpen.

Wat mij iets doet, is als de deerne in kwestie moet vechten. Tegen haarzelf, haar verlangens. Tegen mij. Dat alles een heus schouwspel wordt; met protagonisten, antagonisten, plotwendingen, durf, moed, vrees, verdriet, frustratie. Een ervaring die het dagelijks leven, die de rationaliteit overstijgt.
En ik wil haar ook zo ervaren, dezelfde lijdensweg ondergaan. Ik ben Jezus, de wereld is het kruis en zij is de goddelijke glimp net voor mijn dood, mijn verrijzenis. Jezus had er ook niet alle vertrouwen in, maar iets dat hoger was dan hem zei ook: “Doe niet flauw, waag het erop.”
Dit is het spul dat mensen in hun Bijbels schrijven. Niet wat jij doet.
Neen, wat jij doet is het leven. Ik wil meer.

You come at the king, you best not miss

2008-01-03T04:49:00.000-08:00

Eén van de zaken die ik op mijn kerstlijstje plaatste was het eerste seizoen van de serie The Wire. En dat was uiteraard ook het geschenk dat ik ontving. Godzijdank, want dit is één van de beste series die ik al gezien heb.

Het verhaal speelt zich af in Baltimore. Een zekere Avon Barksdale, hoge piet in de lokale drugsdistributie, lijkt gelinkt te zijn aan een hele serie moorden. Het vreemde is dat niemand deze kerel lijkt te kennen. Agent McNulty krijgt dit echter in het oog en deelt zijn vermoedens met een bevriende rechter. Deze wil hier een zaak van maken, tot grote frustratie van de rest van het politiekorps.
Wat volgt is een hyperrealistische serie over gangsters, drugs, corruptie en politieonderzoek. En meer, want deze reeks durft zelfs verder te gaan: het maakt bijvoorbeeld ook een sociologische bedenking over de strijd tussen het individu tegen de door hem aanvaardde institutie.

De serie is door vrijwel alle critici met verbazingwekkend veel lof overstelpt, en volledig terecht naar mijn mening. Spreekt het verhaal je aan, of ben je niet bang van een serie die je intellect adresseert, haal deze serie dan in huis. You won't regret it. Hier nog enkele stukken uit recensies:

"This is TV as great modern literature, a shattering and heartbreaking urban epic about a city (Baltimore) rotting from within."
- TV Guide

"The breadth and ambition of "The Wire" are unrivaled and that taken cumulatively over the course of a season -- any season -- it's an astonishing display of writing, acting and storytelling that must be considered alongside the best literature and filmmaking in the modern era."
- San Francisco Chronicle

"When television history is written, little else will rival "The Wire," a series of such extraordinary depth and ambition that it is, perhaps inevitably, savored only by an appreciative few."
- Variety

Pompoenen uitlepelen - Deel II

2008-01-01T16:40:00.000-08:00

'Ik zou dat willen, ja. Ik verplicht je toch niet? Ik zeg toch niet dat je moet?'
Ze zei het alsof het waar was. Net zo goed als ik wist ze dat de vrije wil van de mens hier niet meer geldig is. Er waren twee opties. Oftewel deed ik gewoon wat ze vroeg en kon ik de rest van mijn leven niet meer normaal soep eten, oftewel deed ik het niet en moest ik de last van haar teleurstelling dragen. En ik ben iemand die niet zo graag teleurstelt.
'Jezus, Rosanne. Waarom doe je dit? Waarom in godsnaam vraag je me dit? Is dit niet precies de reden waarom wij geen relatie hebben? Geen verplichtingen, geen teleurstellingen, geen verdriet? Waarom moet je het nu uitlokken?'
Ze moest lachen. De idiote en momenteel heel erg vrouwelijk trut moest lachen.
'Ja, jij vindt dit natuurlijk grappig!', reageerde ik. 'Laat me even verduidelijken dat ik je nooit heb gevraagd om een lepel, een vork of mijn eigen lul in jouw lieve aarsje te steken.'
Geforceerd hield ze haar lach in, maar die geniepige, plezierige blik in haar oogjes zonder dat grijnsje maakten het alleen nog maar erger.
'Ik heb je nog nooit zo lastig gezien!' Ze had me inderdaad nog nooit lastig gezien. Er zijn maar heel weinig mensen die mij lastig zien, en nog minder die er persoonlijk mee geconfronteerd worden.
'Dat is zo, omdat ik heel vredelievend ben. Maar dan kom jij hier even onschuldig binnenstormen terwijl ik een koffie aan het drinken ben en begin je irrationele onzin uit te spuien. Je bent echt zo'n vrouw nu, ongelooflijk.' Dat laatste had ik beter niet gezegd, dat wist ik. Ook al bedoelde ik er niets verkeerds mee, integendeel.
'Wat? Ben ik anders geen vrouw voor jou? Wat ben ik dan? Je beste vriend? Ben je homo, is het dat? Ben je homo, Tom?'
'Kijk, daar ga je weer, jij en al je hormonen. Denk eens even na. Als ik homo was, dan zou ik op mijn hoofd gaan staan en deze hele zetel in mijn kont steken en het nog fijn vinden ook. Ik heb er al over nagedacht hoor, of ik homo zou kunnen zijn. Ik heb al voor mijn fruitmand gestaan en heb al overwogen een banaan in mijn hol gestoken. Ik ben er niet trots op. Pure banaanverspilling!'
Eindelijk stopte ze oprecht even met lachen, omdat ze wist dat ze fout was. Ze wachtte even af.
'Oké, ik ga nu door, anders wordt het te laat. Beslis maar of je wil dat ik hier blijf.'
Ik had die beslissing al lang gemaakt. Natuurlijk wou ik dat ze hier bleef.
'Kom, ga mij een lepel halen', ik zuchtte heel diep, gromde zelfs een beetje. Dit was niet wat ik wou en ze zou het godverdomme weten! Bijna huppelend ging ze een grote lepel zoeken, alsof we een grote kom ijs hadden gekocht en samen naar The Sound of Music gingen kijken. Was het maar zo.
Ondertussen deed ik mijn kleren uit, het was blijkbaar nog eens koud ook. En daar zat ik dan; bibberend, geïrriteerd en naakt. De man die wacht op zijn anale ontmaagding door een lepel. En dat op zijn hoofd. Een primeur. Als er een record was voor de absurdste toegeving ooit, dan zou deze in de Guinbess Book of World Records verschijnen.

'Hebbes!', kierde ze en ze knuffelde me. 'Oh, dit vind ik echt lief van je.'
Ik mompelde wat, niet eens woorden.
'Kom, begin er maar aan!', zei ze, alsof het huiswerk was.
Ik begon er aan. Het was net lichamelijke opvoeding, handenstand. Alleen was het privéles bij de turnlerares/kindermisbruikster en dit in een alles behalve erotische context. A wet dream gone wrong. Ik plaatste mijn handen op bed en gooide me voorover, zodat mijn benen tegen de muur belandden. Ondersteboven, nu was er geen weg terug.
'Steek jij hem erin?', vroeg ik. Het voelde vuil aan, echt vies. Dit is iets wat ik nooit van mijn hele leven wou doen. Alsof ik een hoer was, zo was het bijna.
Rosanne klom op het bed en keek nieuwsgierig naar mijn niet zo oneindige diepte. Daarna probeerde ze de soeplepel (het uiteinde, niet de schep) als een thermometer erin te steken.
'Het lukt niet! Ontspan je eens een beetje, het gaat niet als je tegenwerkt. Zo kan het nog lang duren, werk toch eens wat mee!'
'Hoe kan ik me nu in godsnaam ontspannen? Ik sta naakt op mijn hoofd in een ijskoude kamer met een gestoord meisje dat wat met een lepel in mijn kont aan het wroeten is alsof er een mierennest op staat.'
Weer lachtte ze, ze had de tijd van haar leven. Vergeet Disneyland, de speeltuin met haar oma of haar eerste kus. Dit was hààr moment, mooier zou haar leven nooit worden.
'Ik doe er wat zeep op, dan glijdt het beter!'
Ooit las ik als ik mij niet vergis dat dat niet altijd zo gezond is, zeep. Dat je daarbij moet opletten. Dat het voor uitdroging kan zorgen, infecties zelfs, soms. Maar nu kon het mij echt geen kloten schelen.
'Ziezo!'
Ik was nog altijd niet zo relax, maar de zeep bleek te werken. Met een draaiende beweging, zoals een schroevendraaier, schroefde ze de lepel richting mijn spijsverteringsstelsel. Daarna sprong ze van het bed om haar kunstwerk te bekijken.
'Is het gedaan? Mag ik nu eindelijk terug een menswaardig leven leiden?'
Nog eventjes geduld moest ik hebben.

Serieus bleef ze staan, ze bestudeerde me. Haar pretoogjes waren weg. Ze leek zelfs een beetje droef.
'Oh, dit is niet zo leuk eigenlijk...', jammerde ze.
'Serieus? Ik amuseer me te pletter hoor!'
'Wat ben ik aan het doen? Wat heb ik van je gevraagd? Oh nee, ik voel me zo schuldig.'
Ze meende het. Er was niets leuks meer aan de situatie. Voor mij was het de hele tijd zo. Dit is zo'n moment dat je opeens wakker wordt. De tijdelijk gestoorde die zijn twee kinderen en zijn echtgenote net vermoord heeft en dat nu pas beseft. De zelfmoordenaar die zichzelf uren lang pessimistische onzin insprak, van een hoog gebouw sprong en in zijn val beseft dat het leven eigenlijk toch niet zo slecht is. De bronstige puber die zo geil is dat hij zich aftrekt met een foto van zijn oma, erop klaarkomt en dan pas beseft hoe zielig hij zonet bezig was.
'En terecht', zei ik. Nu moest ik grijnzen, want dit was precies wat ik verwacht had. Dat ik gelijk ging hebben. Ze was terug een mens, de vrouw in haar was terug weg. De weerwolf, de vampier. Ikzelf ging terug op mijn voeten staan. De lepel gooide ik door het raam, ik hoopte dat één of andere zatte student hem ooit zou oppakken.
Nog een laatst zucht, vergezeld met een 'zie-je-wel'-blik.
'Kom, Rosanne. We gaan slapen, het is veel te koud.'

So this is the new year.

2008-01-01T08:29:00.001-08:00

Bij deze zou ik al mijn lezers een gelukkig nieuwjaar willen wensen! Mijn voornemens zijn om terug wat meer proza te posten, want de laatste tijd heb ik dat aspect van mijn blog een beetje verwaarloosd - mede door een tekort aan inspiratie. Ik heb echter de laatste dagen enkele goede ideeën gekregen en ga die zo snel mogelijk tot iets leesbaars proberen om te zetten. Eerst echter nog wat examens leren en maken...
Om het jaar te beginnen, hier een filmpje van Death Cab for Cutie die je het nummer 'The New Year' live brengen.

Reminder (not Feist-related)

2007-12-28T13:37:00.001-08:00

Sommigen van jullie lazen misschien mijn bloemlezing over Of Montreal, of meer bepaald over hun nummer 'The past is a grotesque animal'. Voor hen én uiteraard ook zij die deze groep nog niet hebben ontdekt dit filmpje van de live-versie van dit nummer!

Sigur Rós door de mixer

2007-12-27T12:33:00.000-08:00

Daarnet stuitte ik op een naar mijn mening geweldige remix van Sigur Rós' Starálfur. Voor zij die niet weten wie Sigur Rós is: mogelijk de beste groep op deze planeet. Ga heen en beluister in vrede!

Sigur Ros - Staralfur (Mojib Break of Dawn Remix)

I'd rather have Roadburg in my galaxy

2007-12-23T13:26:00.000-08:00

Een tijd geleden wonnen The Galacticos Limbomania. Niet echt verrassend, ik denk dat het voor velen tussen hen of Roadburg (die overigens als tweede eindigden) ging. Omdat ik me tot dusver enkel heb gewaagd aan lofuitingen, voelde ik me geroepen eens een beetje kritiek de wereld in te werpen. Want is deze overwinning wel terecht? Zijn The Galacticos inderdaad een groep die the next big thing (in België) gaan worden?

Limbomania is niet het enige dat The Galacticos wonnen, ze wonnen ook de Demopoll, Scolarta en KBC-demowedstrijd. Wie ben ik dus om hun talent en hun muzikale capaciteiten in twijfel te trekken? Mijn antwoord: een gewone muziekliefhebber, net als jullie.
De leden van The Galacticos zijn allemaal erg jong, daar ligt voor mij hun charme. Twee van hen spelen ook bij de eerder vermelde groep Roadburg. De muziek die ze brengen is opwekkende, dansbare rock, vergelijkbaar met Arctic Monkeys. Het magazine RifRaf beaamt dit door 'onze eigen Arctic Monkeys!' te schrijven. En daar ligt voor mij nu een beetje het punt van kritiek.

De muziek van The Galacticos zit tof in elkaar. Maar toch vind ik het niet zo fantastisch. Waarom? Omdat ik het al eerder heb gehoord. De structuur van de songs is nogal voor de hand liggend, nergens weet het mij te verrassen. Arctic Monkeys doen hetzelfde, en zij deden het eerder en beter. Zelfs her en der wat synthgeluidjes eraan toevoegen is niet genoeg om van werkelijke originaliteit te spreken.
Laat me nogmaals duidelijk maken dat ik hier nergens heb gezegd dat ik de muziek slecht vind. Enkel vind ik ze - om het een beetje cru te zeggen - overbodig.

Toch denk ik dat The Galacticos wellicht best succes zullen hebben in België. Mensen houden van het genre, dus waarom niet eens gaan kijken naar deze energieke junior-versie van de Arctic Monkeys? Maar België is maar een klein land. The Galacticos zouden ambitieuzer moeten zijn dan enkel België te willen veroveren, hun naam zegt het zelf. En ik denk niet dat ze dat met de muziek die ze momenteel maken gaan kunnen.
De Belgische muziekwereld lijkt de neiging te hebben om per se een eigen 'inserteer groepnaam' te hebben, in plaats van zélf iets te maken dat werkelijk uniek is. Welke groepen wekken interesse in het buitenland? Goose, dEUS en Hooverphonic bijvoorbeeld. Waarom? Waarschijnlijk omdat ze muziek maken die ze nog nergens anders hadden, of in ieder geval niet zo goed.

Uiteraard is het wel makkelijker om te luisteren naar iets dat je al hebt gehoord. Dat heeft simpelweg te maken met gewenning; in het algemeen geldt dat hoe vaker je iets hoort of ziet, hoe positiever je het gaat beoordelen. Ergens is het dus volstrekt logisch dat het publiek enthousiast reageert op een groep die muziek brengt die lijkt op hun favoriete band, of helemaal wild wordt bij een Clouseau-coverband. Een groep met een nieuw geluid klinkt eerst wat raar, dat begrijpt men nog niet zo goed. Stel je voor dat Dillinger Escape Plan op Humo's Rock Rally zou spelen, de jury zou het dadelijk als 'rommel' bestempelen, terwijl ze misschien een van de meest innoverende bands in de hedendaagse muziekwereld zijn en nota bene veel lof krijgt van de internationale muziekpers.
Maar gelukkig werd de winnaar geselecteerd door een vakjury, die wel verder kunnen kijken dan hun neuzen lang zijn... Toch?

U ziet dat ik mijn twijfels heb met de beslissing van de 'vakjury'. Zeker als ik bijvoorbeeld zie dat ook Made in Taiwan en Roadburg deelnamen aan de wedstrijd. Beide groepen die naar mijn mening een veel origineler geluid hebben, zijnde het ook eentje dat nog niet is doorgedrongen bij het merendeel van de bevolking. Maar is dat laatste slecht? Moet muziek geen vooruitgang maken? Wat is het nut van maar te blijven luisteren naar dingen die al gedaan zijn? Of nog erger: dingen te maken die al gemaakt zijn? Moeten we niet streven naar innovatie?
Roadburg bestaat ook uit jonge kerels (waaronder twee uit The Galacticos, Smeets Siegfried en Thibault Vaninbroekx), en zij brengen iets dat ik nog niet heb gehoord. Hun muziek klonk fris, geïnspireerd. Toen ik hen voor het eerst hoorde wist ik nog niets van hun deelname aan Limbomania. Toch was ik geïnteresseerd in deze zeventienjarige knapen die niet per se wilden klinken zoals hun favoriete band.

Ik weet dat het een moeilijke beslissing is, en dat de jury met veel factoren rekening moet houden. Toch kan ik me niet verzoenen met hun beslissing. Het publiek had gelijk, sorry dames en heren van de jury.

[Edit (26-12-'07): Blijkbaar spelen er twee leden van The Galacticos bij Roadburg, in plaats van één. Dank aan Thomas om dit te melden!]

Pompoenen uitlepelen

2007-12-21T15:59:00.000-08:00

Je kwam binnen zoals je dat altijd deed; onschuldig, lichtjes glimlachend, onafhankelijk van mij. En naar goede gewoonte deed je ook je jas uit en hing je hem op aan mijn kapstok. Vanuit de zetel keek ik dan toe, meestal onwennig omdat ik nooit wist wat ik wou. Zou ik haar bespringen of zou ik wachten tot ze me een kusje komt geven?
Je werd een gewoonte, zoals mijn ontbijt en het rituele roken erna. Een aangenaam, rustgevend moment van de dag - of nacht in dit geval. Ik zou je eigenlijk bijna volledig kunnen vergelijken met een driegangenmenu, maar dat ga ik niet doen omdat ik het nogal zwak vind om mensen te vergelijken met etenswaren. Oneerbiedig zelfs, in jouw geval.
Maar niet alles in het leven gaat zoals gepland. Zo heb je vaak de pijnlijke situatie dat je net een sneeuwstorm hebt getrotseerd om een pakje sigaretten te bemachtigen en dan beseft dat je geen aansteker hebt. Of je hebt een prachtige vrouw versiert, maar dan kom je erachter dat ze Aids heeft en dan herinner je dat jij net je laatste condoom hebt gebruikt om een pompoen - dit is geen verwijzing naar een persoon, ik bedoel de vrucht - te neuken, gewoon om te weten hoe dat zou zijn.

'Hallo', zei je en je gaf me een kusje.
'Dag Rosanne', antwoordde ik en omdat ik ook lief kan zijn gaf ik je ook een zoentje. 'Hoe was je dag?', ging ik verder terwijl ik een slokje van mijn koffie nam. Hij was al een beetje koud, dus dronk ik het kopje uiteindelijk in één teug leeg.
'Goed, goed. Maar ik moet iets vragen.' Ze klonk gehaast, Rosanne. Ook haar bewegingen waren bij nader inzien niet meteen rustgevend te noemen. Het was vergelijkbaar met iemand die dringend naar het wc moet. Simpel, maar zo was het.
'Oh?', zei ik. Dat zeg ik wel vaker, 'Oh'. Soms zelfs te vaak.
'Mijn vrienden zijn allemaal naar een kerstfeestje. Ze zijn allemaal dronken en ik wou eerst ook gaan. Eigenlijk nog altijd, maar ik vond het belangrijker om naar jou te komen.'
'Dat is mooi', stelde ik vast. Het was ook mooi. Laat me even verduidelijken dat ik en Rosanne niets met elkaar hebben. Ze komt gewoon af en toe langs, en dan doen we lief. Soms alsof en soms doen we echt lief. Vandaag ging ik echt lief doen.
'Ja, oké. Ja, het is mooi,' ging ze verder, 'maar goed. Je weet dat mijn vrienden naar het kerstfeestje zijn. Nu, ik wil dat jij op je hoofd gaat staan en een lepel in je anus steekt.'
Ik moest lachen, kortstondig, want ze keek me best serieus aan. 'Rosanne toch! Waar haal je het?'
Ze begon ook een beetje te lachen nu. En daarna te grijnzen.
'Nee, ik wil echt dat je op je hoofd gaat staan en een lepel in je anus steekt. Een grote. Ik ben helemaal naar hier gewandeld, ik doe het zo vaak... En nu wil ik iets in ruil, ik wil die lepel in jouw anus zien. En ik wil dat zien terwijl je op je hoofd staat. Je moet iets bewijzen.'
'Wat moet ik bewijzen? Dat ik op mijn hoofd kan staan? Dat ik een lepel in mijn anus kan steken? Dat ik ze beiden tegelijkertijd kan doen?'
'Nee, nee, daar gaat het niet om. Ik wil weten of je wat voor me over hebt. Of je me graag ziet. Die lepel in jouw anus is voor mij een teken dat ik iets voor jou beteken.'
'Wat? Wat vraag je nu van mij? Wil je nu werkelijk dat ik op mijn hoofd ga staan? Met een lepel in een plaats waar die niet hoort? Wil je dat ik dat doe om een punt te maken?'

- to be continued

The mousy girl screams, "Violence! Violence!"

2007-12-15T16:32:00.000-08:00

Ditmaal ga ik mij weer eens wagen aan een muzikale tip, voor de verandering niet uit eigen land. Onlangs kwam ik via de - overigens erg puike - blog Secretly Belgian in contact met het lied "The past is a grotesque animal" van de voor mij toen nog onbekende groep Of Montreal. Een nummer waar ik even stil van werd, en dat gebeurt niet meer al te vaak.

Of Montreal is een indie-band uit Amerika. Hun muziek klinkt over het algemeen best vrolijk. Vocaal doet het mij een beetje denken aan The Beatles, en dit over een tapijt van elektronische pop-klanken. Catchy, fris en experimenteel.
Hetgeen me nog het meest opviel waren de lyrics. Deze zijn van bijzonder hoge kwaliteit, vol met leuke one-liners en catch-phrases.

Wat blijkt nu? Hun nieuwe album "Hissing Fauna, Are You The Destroyer?" (waarop ook het bovenstaande nummer te beluisteren is) kan je legaal in heel zijn volledigheid beluisteren op internet! Gewoon naar de e-card gaan en beginnen maar! Niet vergeten naar "The past is a grotesque animal" te luisteren, en haal de lyrics er ineens maar bij!

Somehow you've red-rovered the gestapo circling my heart
And nothing can defeat you
No death, no ugly world
(uit 'The past is not a grotesque animal' - Of Montreal)

Oh no, she's a rejector
I must protect myself
(uit 'She's a rejecter' - Of Montreal

Alles is gelijk aan niets

2007-12-10T13:50:00.000-08:00

Vandaag ga ik jou neerschrijven, niet met woorden maar met nummers. Want dat is wat jij bent en wat ik ben. Alles wat wij zeggen en denken kan iemand wel vercijferen, het ontcijferen is al wat moeilijker. Waarom jij van mij houdt. Waarom ik van niemand hou.
Sociale interactie is voor mij weinig meer dan een reeks processen die te vertalen zijn naar economische begrippen. Conjunctuur, welvaart, depressie. Mijn beurs is gecrasht, wat gebeurt er met jou? Geef mij één en jij krijgt x²+4*y terug. Winstmarge, productiecapaciteit, investering. Liefde is een resultaat van chemische processen, vertaalbaar naar nummers. Beïnvloedt de chemie de interactie, of de interactie de chemie? Neen, een derde factor, nog honderd andere factoren. Factoren die even zinloos zijn als alles. Extreem economisch en biologisch determinisme.
Onze monden op elkaar, jouw tong raakt het topje van mijn tong. Dat heb ik graag, veel zenuwcellen aanwezig, veel smaakpapillen die jouw smaak appreciëren. Doe het opnieuw, neen? Dan doe ik het. Voel je iets? Ja, ik ook. Fenylethylamine komen vrij, later zal daar ook een grotere hoeveelheid endorfine bijkomen, waar ik mogelijk verslaafd aan zal raken. Fenylethylamine, verliefdheid; endorfine, liefde. Vergelijkbaar met heroïne. Kus me opnieuw, op mijn mond, op mijn oog, op de slagader van mijn linkerarm. Stimulus, respons.

Ik zei dat we samen zouden ontsnappen aan alles. Ik loog, want we zaten de hele tijd al vast in het Niets.

Pastoor

2007-12-10T11:37:00.000-08:00

Om nog eentje aan het lijstje van gisteren toe te voegen: vandaag kwam iemand via Google op mijn blog die 'neuken met pastoor' zocht.

Pornoblog

2007-12-09T03:51:00.001-08:00

Bijna dagelijks bekijk ik de statistieken van mijn blog eens, en daar lees ik soms best merkwaardige dingen tussen. Mensen komen vaak op mijn blog terecht via Google. Meestal is dit doordat ze Selah Sue intypen, maar ook de volgende zoekopdrachten brengen mensen naar mijn Nachtdwalingen:
- neuken
- lul
- teennagels uitvallen
- servetten
- vissen met zaden

Not a god damn thing - III

2007-12-08T16:51:00.000-08:00

Een koele bries waait over mijn gezicht. Normaal haat ik wind in de ochtend. Ik spendeer immers vaak een kwartier aan het in orde brengen van mijn kapsel. Als zo’n windvlaag dan mijn meesterwerk met één stoot naar de vaantjes helpt moet ik mijn woede soms serieus onderdrukken. Eén keer is het mij niet gelukt. Toen had ik gewoon willekeurig een fietser van zijn vaartuig gesmeten. Daarna heb ik hem toegeschreeuwd dat als hier een vlinder met zijn vleugels wappert, dit een orkaan kan veroorzaken aan de andere kant van de wereld.
“en jij komt hier even vrolijk voorbij mij fietsen? Besef je wel wat je doet?”
Ik sloeg hem meerdere keren op zijn gezicht en toen ben ik razend terug naar huis gewandeld om mijn haren terug in model te leggen. Twee dagen later zat ik weer in het gesticht.

Vandaag echter, kan het mij weinig schelen wat er met mijn haar gebeurt.
Er is niets meer zinvol dan doelloos rondwandelen in een stad. Buiten culturele, geografische en antropologische verrijking is het ook nog eens vrij gezond. Ik doe het echter liefst vroeg in de morgen, wanneer alle nonkels Jos en tantes Rita nog vredig liggen te slapen in hun armzalige, naar vergankelijkheid stinkende woning, en de bakkers hun versgebakken brood uit de diepvriezer halen en ontdooien. Nee, ik kom niet zo graag mensen tegen. Ik haat gesprekken omdat ze altijd hetzelfde zijn. Eerst een groet, dan een onoprechte uiting van bezorgdheid over mijn welzijn, dan nog één of meerdere leugens en een afscheid. Als ik dan toch eens iemand tegen het lijf loop, probeer ik er nog iets leuks en educatiefs van te maken. Door mijn verblijf in een instelling gevuld met mentaal zwaar gestoorde mensen heb ik een grote interesse gekregen voor het gedrag van de homo sapiens in ongewone situaties.

“Erik!”
Ik draai me om en zie een vetgemest varken in een mantel op me afkomen. Dit kan maar drie dingen betekenen: het is oftewel de dorpsidioot, oftewel de pastoor, oftewel de dorpsidioot die toevallig ook pastoor is geworden. De eerste optie is uitgesloten, aangezien de dorpsidioot enkele maanden geleden overleden is, of zo heb ik toch gelezen in de krant. Hierbij is ook de derde mogelijkheid uitgesloten, omdat ik blijkbaar voor velen de nieuwe dorpsidioot ben geworden en ik ben geen pastoor, of toch niet dat ik weet.
“Dag mijnheer pastoor.”
Waarom zeggen mensen eigenlijk mijnheer pastoor? Je zegt toch ook niet ‘mijnheer dokter’ of dergelijke? Dit moet ik eens uitzoeken.
“Leuk weertje, hé?”
“Niet echt.”
“Nee, niet echt. Je hebt gelijk. Hoe gaat het met je, Erik?”
“Je mag drie keer raden, want jij bent een zoon van God.”
Pastoor Pastoor begint zich al een beetje ongemakkelijk te voelen. Dat zie ik aan zijn mond die niet goed weet welke positie aan te nemen, en aan zijn lichtjes dichtgeknepen rechteroog. Nu begint hij te lachen, dat doen mensen altijd als ze niet juist weten wat te zeggen.
“Je bent me er eentje, Erik. Je bent me er eentje.”
“Ja, dat ben ik. Dat ben ik, ja.”
“Zeg, ik heb je al even niet meer in de kerk gezien?”
“Nee, dat klopt. Ik ben moslim geworden. Als u mij even kunt excuseren, ik zie dat het tijd is voor mijn gebed.” Deze zin vergezel ik met een gebaar naar mijn horloge.
Hierop kijkt Pastoor een beetje verbaasd toe hoe ik mijn vest uitdoe en deze met grote zorg op de grond leg. Ik kniel erop neer en kijk een beetje naar boven. Om het nog een beetje indrukwekkender te maken begin ik met mijn ogen te draaien, alsof Satan plots bezit over mij neemt. Dan begin ik uit alle macht op klagende wijze Arabische klanken schreeuwend na te bootsen, met af en toe het woordje ‘Allah’ ertussen te smijten, en naar voren te buigen. Tot mijn grote verbazing is het best wel verlichtend en verhelderend om dit te doen. Misschien word ik ooit wel echt moslim. De pastoor blijft geïnteresseerd en met respect toekijken. Vijf minuten later begint hij zich – zoals ik wel verwachtte – ongemakkelijk te voelen.
“Nou, Erik. Sorry dat ik je stoor, maar ik moet nu gaan. Mijn parochie wacht op me.”
Omdat ik niet beter weet, begin ik nog harder te schreeuwen. De pastoor maakt zich gehaast, maar op ingehouden manier, uit de voeten. Zo, dat was leerrijk. Wat nu?

Not a god damn thing - II

2007-12-07T17:52:00.000-08:00

Niets is beter dan om vijf uur ’s morgens de miserie uit je lijf te pissen. Het geluid van een gouden urinefonteintje dat met een mooi, welgemikt boogje terechtkomt in mijn urinoir klinkt als een serenade in mijn oren. Ik word er haast euforisch van. Mijn spiegelbeeld kijkt me een beetje verstard aan. Vast verwonderd van mijn oogverblindende schoonheid. Met mijn vrije hand wrijf ik door mijn haar en ik lach een beetje mislukt. Hij knipoogt naar me. Godverdomme ik ben knap. Bij het afschudden geeft mijn lul een staande ovatie voor mijn sierlijkheid. Daar sta ik dan, een prachtige man met lange haren die met een mislukte glimlach zijn stijf lid een beetje staat af te schudden. Ik kan men ogen maar niet van mezelf afhouden. Mijn broek en onderhemd gooi ik van mijn lijf op de grond. Dus dit is hoe ik eruit zie voor al mijn minnaressen nadat ik hun minderwaardig, haast zielig lijfje gepenetreerd heb. Was er maar een vrouw zo schitterend als ik.

De zon begint op te komen. Ik trek mijn beste kleren aan en besluit een ochtendwandeling te maken. Als ontbijt neem ik de braadworst die in de vaas stond. Bij het openen van de voordeur neem ik een flinke hap om met volle moed de stad tegemoet te kunnen gaan. De straatlantaarns zijn nog aan, iedereen slaapt nog. Ik slaap eigenlijk ook nog half maar dat is normaal voor mij. Sinds mijn elfde levensjaar heb ik moeite met het uit elkaar houden van realiteit en fantasie. Het begon allemaal onschuldig, zo droomde ik ooit dat mijn penis van mijn lijf was gevallen. Ik moest erg fel plassen en liep hysterisch naar mijn moeder om te zeggen dat ik het niet kon omdat mijn piemeltje lopen was. Ze heeft me toen tien minuten door elkaar geschud en toen besefte ik dat ik haar schoenen, broek en onze kater Eugène flink in de zeik had gezet.

Het werd pas erg rond mijn zeventiende. Op één of andere fuif had ik mijzelf bezat omdat het net uit was met mijn vriendin. Voor ik het wist lag ik ergens in een smerig struikje met de toen eenentwintigjarige Tanja te neuken. Drie jaar voordien had ik elke nacht over haar gefantaseerd tijdens mijn rituele zaadlozingsessies, en nu dacht ik dus ook gewoon dat ik aan het dromen was. “Hé, ik kan gewoon doen wat ik wil” dacht ik en zoals elke normale tienerjongen in een droom zou doen begon ik te zingen tijdens het neuken. Ik stond op, ontdeed mij volledig van mijn kleren en begon schreeuwend in het rond te lopen en met mijn armen te wapperen, alsof ik elk moment kon wegvliegen. Tanja werd boos en zei dat ze ons nog zouden zien. Ondertussen waren er al een vijftal jongelingen van afstand komen toekijken. Wat er daarna is gebeurd herinner ik mij niet zo goed meer. Naar het schijnt ben ik hen gaan uitdagen tot een zwaardgevecht, waarbij ik met één of andere gebaar suggereerde dat dit met de penis gevochten moest worden tot de dood.

De volgende ochtend werd ik gewoon thuis wakker met een helse kater. Ik had niet stilgestaan bij het feit dat ik mentaal misschien niet in orde was. Ik dacht dat elke zatte tiener wel eens in het openbaar met zijn lul begint te zwaaien. Het was pas enkele weken later dat mijn ouders mij vertelden over voorgaande incidenten en dat ze het misschien beter vonden als ik een tijdje in een psychiatrische instelling zou verblijven.

Not a god damn thing - I

2007-12-07T09:15:00.000-08:00

Het was zondagavond. Gisteren was er een feestje geweest in de Oude Hoeve, om Johans verjaardag te vieren. Eenenveertig is hij geworden. Proficiat, nog enkele jaren en je bent fysiek dood. Mentaal is hij al jaren geleden overleden, na de scheiding van zijn vrouw Katie. Echt een prachtmeid, eigenlijk veel te goed voor hem. Jammer genoeg kwam zij daar na vier jaar ook achter. En toen begon het neuken. Ze ging in bed, kroop in achterbanken en sprong op keukentafels met bijna alle mannen in een straal van vijf kilometer. Zelfs ik heb samen met haar Johan bedrogen. Hij is er nooit achter gekomen. Proficiat met je verjaardag, Johan. Nog eventjes.

Er is niks op televisie, dus staar ik maar naar het plafond. Mijn hand zoekt naar de fles whisky die ergens naast me op de grond zou moeten liggen. De fles is leeg. Niet half leeg of half vol, zoals sommige idioten die eens lekker filosofisch of wat dan ook willen doen zeggen. Gewoon plain empty. Dat valt tegen. Kon ik maar voor eeuwig dronken zijn, dan hoefde ik nu niet op te staan om een nieuwe fles vloeibaar escapisme te vinden. Blijkbaar is hier gisteren ook nog een feestje geweest. Er zijn vlekken op het tapijt, er ligt een condoom op de salontafel - ik hoop dat die van mij is -, in een Made in China vaas siert een braadworst met een identity crisis en dan is men blijkbaar ook nog zo vriendelijk geweest een hindernissenparcours bestaande uit glasscherven achter te laten en mijn schoenen staan aan de overkant.

Not a god damn thing - Inleiding

2007-12-06T09:29:00.000-08:00

De laatste tijd heb ik zoals jullie gemerkt hebben wat meer aandacht besteed aan muziek. Even rusten, wat inspiratie krijgen. Eergisteren kon ik niet slapen en bedacht ik een nieuw concept voor een kortverhaal, dat ik nog niet uit de doeken ga doen.

Om toch het 'literaire' van mijn blog een beetje terug te brengen, zal ik een van mijn oudere teksten ter beschikking stellen. Deze ga ik in vier hoofdstukken posten. Ik schat dat ik hem een of twee jaar geleden geschreven heb, hopelijk is er dus een verschil in kwaliteit tussen mijn oud en nieuw werk. Vandaag geef ik jullie alvast de korte inleiding. I present to you: 'Not a god damn thing'.

Wat doe je als het leven je verveelt? Wat doe je als je weer een weddenschap verloren hebt? Wat doe je als je weer een nieuwe leugen ontdekt? Wat doe je als je geliefde weer eens met pantoffels naar je gooit? Wat doe je als je teennagels uitvallen? Hetzelfde als je altijd doet: not a god damn thing.

Guernica, niet het schilderij

2007-12-03T11:04:00.000-08:00

Leeft indie wel in België? Het antwoord werd me duidelijk op de Gentse Feesten, toen we (Johnny Berlin) in café De Nauwe Zak speelden op dezelfde avond als Guernica. 'Ja', zo luidde het. De band en hun fans zagen er in ieder geval al erg kleurrijk en origineel uit; er was een jonge kerel die me deed denken aan Hitler (slechts van uiterlijk hoor, en helemaal niet slecht bedoeld), enkele meisjes leken recht te komen uit het Harajuku-gebied in Tokio en buiten stond een tengere jongen met alleen maar een salopet aan. Erg leuk om te zien allemaal, maar het zou uiteraard allemaal betekenisloos zijn zonder frisse muziek om het bestaan van deze scene te rechtvaardigen. En dat is iets wat Guernica naar mijn mening wel brengt.

Wie zijn ze nu eigenlijk? Ze beschrijven zichzelf als "middle class indie nerds trying to be coherently eclectic". En dat beschrijft hen best goed; niet de beschrijving maar de achterliggende ironie ervan. Je hoeft maar enkele alinea's van hun biografie op MySpace te lezen om te ontdekken dat dit sympathieke, intelligente jongemannen zijn die zichzelf enerzijds niet al te serieus nemen, maar anderzijds toch een visie en ambitie hebben.
Eén van de leden van Guernica is Wim Maesschalk, het brein achter Wixel. Deze heeft met 'Heart' een erg mooi debuut op zijn naam staan. Ik en Paul hadden tevens het genoegen aanwezig te zijn op de albumvoorstelling in 't STUK. Tevens heb ik in Gent een kort gesprek met hem gevoerd, werkelijk een erg bescheiden en aangenaam persoon.
Onlangs kwam ik ook te weten dat 'The Michael' toevallig een connectie heeft met de eerder besproken Selah Sue.

De muziek van Guernica heeft veel weg van post-rock, een genre dat de laatste jaren in de meer alternatieve muziekkringen erg bekend is geworden. Een gevaar bij dit genre is echter dat het allemaal erg op elkaar begint te lijken, de meeste Belgische bands die zich aan het genre wagen lijken veeleer hun favoriete post-rockgroepen te imiteren in plaats van er iets verfrissends mee te doen.
Guernica slaagde er naar mijn mening wel in om iets te maken wat ik nog niet gehoord had. Dit komt wellicht door de aanwezigheid van zang en eerder opzwepende drumpartijen. Zou ik hen de Broken Social Scene van België durven noemen?
Inderdaad is er wel nog ruimte voor verbetering. Er mag bijvoorbeeld wat meer variatie en dynamiek in de zang- en gitaarlijnen komen, anders bestaat het gevaar dat het na een tijdje nogal monotoon kan worden. Misschien her en der eens iets catchy? En wat meer instrumenten implementeren lijkt me ook een aardige toevoeging. Misschien punten waar ondertussen al aan gewerkt is - of volgens andere mensen onnodig, het gaat hier uiteraard slechts om mijn bescheiden mening.

Dan rest mij nu enkel nog te zeggen: check onmiddelijk hun MySpace! En voel je uiteraard vrij om hier je mening over hen te posten.

Sigur Rós: Heima

2007-12-02T05:05:00.000-08:00

In de maand oktober was ik één van de vijfhonderd personen die in het bezit was van een ticket naar de hemel, aldus de voorstelling van de eerste dvd van muziekgoden Sigur Rós, genaamd 'Heima' (vertaling: thuis), in combinatie met een akoestisch mini-optreden van diezelfde groep.
Dat het een magische, haast transcendente ervaring was hoef ik er wellicht niet meer bij te zeggen.

Heima ligt sinds begin november ook in de rekken, ik kocht hem dan ook onmiddelijk. En bijna dadelijk had dit wonderlijke gevolgen. Eens thuis aangekomen liet ik mijn ouders vluchtig zien waar ik deze week weer mijn geld aan had uitgegeven. Erg geïnteresseerd leken ze niet, totdat ik het schijfje - uiteraard met belachelijk veel zorg - in mijn dvd-speler stak. Glósóli begon, en voor ik het wist kwam mijn vader in de zetel liggen met een sigaretje in de hand en sloop mijn moeder de uit haar kookbasis om te zien waar die vreemde geluiden vandaan kwamen. En ze bleven zitten; een uitzonderlijk gebeuren ten huize Downing. In een huishouden waarin altijd een soort drukte heerst, ontstond plots een kalmte en gezelligheid.
En dit gebeurde niet enkel thuis. Ook in Leuven heb ik tweemaal een soortgelijke ervaring gehad bij het opzetten van deze dvd. Het schept een soort verbondenheid tussen alle personen aanwezig, gesprekken over onderwerpen waar je normaal niet over praat komen spontaan op gang. Zelfs tussen personen die elkaar slechts oppervlakkig kennen. Iedereen zit samen en niemand wil eigenlijk weggaan, ook al voel je de buitenwereld lichtjes aandringen met al zijn 'moeten'.

Wat is er dan te zien? Waarover gaat Heima? Om het kort samen te vatten:
Heima gaat voornamelijk over Sigur Rós en IJsland. Over hoe zij IJsland beïnvloeden en misschien nog meer over hoe IJsland hen beïnvloedt. Dit wordt gedaan in het kader van hun tournee door IJsland, waarbij ze gratis optredens gaven in de kleine, afgelegen dorpjes van hun thuisland.
Wat er te zien is zijn dus concertbeelden, prachtige shots van het landschap daar en stukjes interview. Dit is allemaal zo mooi gefilmd en gemonteerd dat het werkelijk fascinerend is om naar te kijken, zeker in combinatie met de dromerige muziek van Sigur Rós. Vrijwel alle optredens vinden plaats op werkelijk pittoreske locaties, zelfs het publiek is haast even ontroerend om naar te kijken als de groep - zowel kleuters als hun grootouders kijken vol verbazing en ontzag naar de 'gekke muzikanten'.

Als je zelf wat beelden wilt zien, kijk dan maar eens naar de trailer. (Waarschuwing: de trailer is niets vergeleken met de échte ervaring.)

Meet Selah Sue

2007-11-30T10:20:00.000-08:00

In ons kleine België zijn er helaas maar weinig artiesten die mij ten volle kunnen bekoren. Als er echter eens eentje is, dan vind ik het bijna mijn plicht om die te steunen. In dit geval voelde het zelfs aan als mijn roeping.

De artieste waar het hier over gaat is Sanne Putseys aka Selah Sue. Ik heb het genoegen gehad haar in oktober te ontmoeten. Al snel bleek dat we beiden de passie voor muziek gemeenschappelijk hadden, en zelfs enkele raakpunten qua muzieksmaak (denk aan Feist, Sigur Rós, Antony and the Johnsons, M.I.A.).
Dat ze talent had, daar twijfelde ik niet aan, maar het was pas bij haar optreden op een Open Mic-avond in Het Depot dat ik hoorde hoe groot dat talent wel niet was.
Ze was de jongste, kleinste en enige vrouwelijke artieste, en toch slaagde ze erin om de singer-songwriters (allemaal overigens van een behoorlijk niveau) die aan haar vooraf gingen volledig weg te blazen met haar verbluffende stem en akoestisch gebrachte soulnummers. Kippenvelmoment, en ik denk niet dat ik de enige was. Zelfs Paul, die niets moet hebben van vrouwelijke zangeressen, kon zijn enthousiasme moeilijk verbergen.

Buiten een betoverende stem heeft dit achttienjarig meisje ook figuurlijke ballen. Ze heeft immers een contract met niemand minder dan de platenmaatschappij Universal afgewezen omdat ze het niet zag zitten commerciële muziek te maken waar ze niet achter stond, ondanks de roem en het geld dat ze daarvoor zou krijgen. Voor zoiets kan je bijna niet anders dan respect hebben.

Uiteindelijk ga je mij pas geloven als je het zelf hoort, en dat kan sinds kort ook. Bezoek haar MySpace maar eens, you won't regret it!
(Mijn persoonlijke favoriet: Mommy)

Intercholestrol

2007-11-26T07:54:00.000-08:00

Vrijdag trokken we met een bijna voltallig Johnny Berlin naar Vorst Nationaal om de misschien wel coolste band ter wereld te bezichtigen, namelijk Interpol. Opener Pioneer to the falls was een aangrijpend ouverture voor een voor de rest even fenomenaal optreden.
Ik zag hen eerder al op Rock Werchter, in niet zo ideale omstandigheden (daglicht). Toch hadden ze me daar zeker weten te overtuigen, en vooral de arrogante, doordringende blik van Paul Banks is me daarvan bijgebleven. In Vorst was het echter Carlos D. die van mij de coolheidsprijs kreeg. Een gewaagde look, gracieuze bewegingen, zijn manier van roken, en dat allemaal erg subtiel, zonder al te veel op de voorgrond te treden. Wat een klasse!

Voor de rest heb ik mij vooral toegelegd op muziek. Opnemen en nieuwe, niet gewoon goede maar geweldige nummers proberen te maken. In de Focus Knack stond tevens een erg interessant artikel over het Belgische muzieklandschap, meer bepaald waarom Belgische artiesten het moeilijk hebben om nog veel eigen volk te trekken. De conclusie was overaanbod en misschien ook wel middelmatigheid. Belgische groepen zouden teveel teren op subsidies. Ze kiezen voor de makkelijke en op korte termijn meest winstgevende optie: heel veel optreden in eigen land terwijl ze nog bekend zijn na het winnen van één of andere wedstrijd.
Die subsidies en belangstelling kan veel beter gebruikt worden. Bijvoorbeeld om het buitenland proberen te veroveren, want daar zullen we het uiteindelijk gaan moeten zoeken. Goose heeft dit goed aangepakt. In plaats van dadelijk te profiteren van hun winst met Humo's Rock Rally, hebben ze het rustig aan gedaan. En zij zijn nu een van de weinige Belgische bands die in het buitenland iets betekenen.

Het Belgische muzieklandschap intrigeert me, mede omdat het soms zelfs niet lijkt te bestaan. De artiesten willen een revolutie van het volk, maar misschien moeten zij de schuld maar eens bij zichzelf zoeken? Misschien moet er gewoon eens betere muziek gemaakt worden in dit land? Of wordt er al goede muziek gemaakt, maar is het volk zo blind voor kleine parels die nog niets 'bereikt' hebben?
Dit zijn de vragen die ik wil beantwoorden. Een ambitieuze opdracht die ik wellicht niet alleen ga kunnen vervullen. Meningen van artiesten en genieters zijn dus welkom.

Let's start a cultural revolution.

Verlichting door de voeten van Anja

2007-11-19T07:34:00.000-08:00

Ik heb besloten om mijn kortverhaal Verlichting door de voeten van Anja toch maar dadelijk in zijn geheel te posten, omdat het nu eenmaal een geheel is. Zodus.

Vandaag ging ik op visite bij Anja, een zeventien jaar oud meisje uit Melle dat vastberaden is om ooit de gouden medaille te veroveren op de Olympische Spelen voor de discipline zwemmen. Klein detail: Anja's moeder is haar vergeten te voorzien van armen.
Het verhaal van haar ambitieuze levensdoel bereikte mij via een groepje jongeren in een club in Gent, de naam ervan is mij helaas ontgaan. Er speelde een groep waarvan ik één van de leden enkele dagen voordien had ontmoet. Zijn woorden waren vriendelijk en zijn meningen intelligent en oprecht, wat wel enige nieuwsgierigheid in mij opwekte, aldaar de reden van mijn aanwezigheid, want ik heb voor alles een reden.
Nu ja, ik zat daar dus een sigaretje te roken en naar een intrigerende foto in een tijdschrift te staren - waar ik geen nadere uitleg over ga geven - toen ik flarden van een luidruchtige en blijkbaar prettige conversatie opving, die woorden zoals 'gehandicapt', 'hilarisch' en 'Anja' bevatte.
Mijn poging om wat meer details uit hun smurrie van woorden - begeleid door een vreselijke 'studentenaccent' overigens - te halen, bleek weinig succesvol. Voor zulke situaties bestaat er echter een zeer eenvoudige oplossing.

"Excuseer, zou ik een minuutje van jullie tijd mogen?"
De jongeren - hoewel ik eigenlijk niet ouder ben - keken me even bedenkelijk aan, ik gunde hen wat tijd zodat ze hun eerste, goede indruk van mij konden creëren.
"Tuurlijk, tuurlijk", reageerde een jongen, lichtjes enthousiast.
Ik stelde mijzelf voor als een journalist van een verzonnen, regionaal krantje waar zij logischerwijs nog nooit van gehoord hadden.
"Het spijt mij, maar enkele van jullie woorden hebben mij bereikt en tegelijkertijd mijn interesse gewekt. Ik hoorde jullie praten over een zekere Anja, en zij leek een eerder fascinerend persoon te zijn. Toevallig heeft men mij niet zo lang geleden opgedragen een column te schrijven, waarin ik telkens een onbekende Vlaming moet portretteren. Mijn vorige subject was een bejaarde die in bepaalde kringen beroemd was om zijn grote rolstoeltalenten. Werkelijk een fascinerend man, ik heb veel geluk gehad hem te ontdekken."
Het merendeel van het groepje jongeren is alweer aan het roezemoezen, enkel de jongen tot wie ik mijn eerste blik wendde volgde me nog, lichtjes ongeïnteresseerd.
"Welnu, ik denk dat ik met Anja misschien weer een schot in de roos kan treffen. Zou u mij misschien haar achternaam kunnen geven? Of beter nog: haar adres of telefoonnummer?"
Ik wist zelf ook wel dat ik niet echt geloofwaardig over kwam, desalniettemin vertelde de jongeheer mij Anja's achternaam en de naam van de straat waarin zij woonde.
"Dank u zeer voor uw aandacht en informatie. Laat mij u nog snel een pintje trakteren."
Hij stak zijn hand in de lucht om te zeggen dat dat niet hoefde en ik stak mijn hand in de lucht om te zeggen dat ik doorging.

Ik belde aan. Een klein vrouwtje met kort haar opende de deur.
"Dag mevrouw, ik ben Tom Downing, journalist van het tijdschrift 'De Ochtendstok'. Onlangs heb ik u getelefoneerd om mijn bezoek aan te kondigen."
"Oh ja. Ja, dat klopt! Jij bent hier voor ons Anja zeker? Kom binnen, kom binnen."
Ik ging binnen en zette me neer in de fauteuil die het vrouwtje me aanwees, alsof ze hem er na mijn telefoontje speciaal voor mij daar had gezet.
"Ik zal ze gaan halen hoor, ik ben dadelijk terug. Doe alsof je thuis bent."
Ik deed niet alsof ik thuis was. Hoewel het tot dusver lijkt alsof ik dagelijks mijzelf in dit soort situaties sleur, is dat niet zo. Pas nu, nu dat ik in een bruinroze fauteuil zat, omgeven door lelijke en nutteloze spullen die het leven van de inwoners van dit huis moesten representeren, ja, pas nu besefte ik hoe absurd dit eigenlijk niet was, en hoe fout.
Enkel gekken doen dit, en ik ben toch geen gek? Misschien wel gek, bijvoeglijk, 'een beetje gek', maar toch niet de dorpsidioot die met een ondergescheten panty op zijn hoofd bij de bakker een stokbrood gaat kopen? Toch niet de oude man wiens vocabulaire niet verder rijkt dan 'm', 'o' en een geluid dat geproduceerd kan worden door te blazen met speeksel tussen je lippen?
Neen, ik was niet gek. Dit was iets dat ik moést doen, voor de literatuur, voor het leven. En misschien ook wel voor Anja. Uiteindelijk was dit wat zij wou, wat iedereen wil. Aandacht, een beetje bekendheid, erkenning. Beloond worden voor je harde werk door in een krantje te komen, hoe klein dat krantje ook is. 'Kijk, dat ben ik', zeggen ze dan. En de ouders zeggen: 'Kijk, dat is mijn zoon'. En zo zegt elke kennis van die persoon dan wel iets, uiteraard met een tikkeltje jaloezie. 'Was ik dat maar. Had ik maar iets gedaan met mijn leven.'
In mijn jeugd en nu nog schrikte het mij altijd af; iets doen, leven en misschien vooral iets doen mét dat leven. Nu niet meer, een verhevenheid heeft die pijn verzacht of gerelativeerd. Als ik iets wil doen, dan moet het groots zijn. Geen burgemeester worden, maar president. Geen goede minnaar zijn van één vrouw, maar een fantasie van duizenden vrouwen. Geen man zijn, maar een symbool.
En zelfs als ik die dingen niet kan zijn, dan geeft het niet, want uiteindelijk maakt het toch niets uit. De drang naar roem is uiteindelijk maar een ver doorgevoerde vorm van reproductieinstinct. De genen weer een generatie langer laten meegaan is niet meer genoeg, mensen willen zélf generaties langer meegaan.
Nee, wat ik nu aan het doen was, was niet moreel fout. Voor de literatuur, voor de kunst van het liegen, andere mensen meesleuren in je eigen illusies, zoals je iemand anders zou meenemen op reis. Vaak stribbelen ze tegen, maar uiteindelijk geven ze toe dat je gelijk had, de tijd van hun leven hebben ze dan gehad.

Het oud vrouwtje kwam terug, samen met een meisje. Dat moest Anja zijn, de persoon waarvan ik enkel de naam wist en ook dat ze gehandicapt was, en hilarisch.
"Hier is ze, Anja. Kijk, dit is de meneer die met je wil praten", het leek alsof dat laatste ook naar mij gericht was, alsof ze mij vertelde dat ik inderdaad die meneer was. Een lichte tik tegen je been onder de tafel, daarmee kan je het vergelijken.
Anja was 'gehandicapter' dan ik dacht. Ik had me meer verwacht aan iemand die een beetje achterlijk was, of een vinger miste. Maar het meisje dat nu voor me stond, had geen armen. Ze droeg een groen-grijs gestreept T-shirt, de mouwtjes fladderden een beetje als ze bewoog, het waren net vleugeltjes. Eigenlijk had ze ook wel iets weg van een engel, Anja. Ze zag er best knap uit, ondanks haar arm-armoede. Een groot slank meisje, met kastanjebruin haar op schouderlengte. Ze keek af en toe vluchtig naar me met haar nieuwsgierige, lichtjes toegeknepen ogen. Blauw, zoals de strakke jeans die de vorm van haar lange, welgevormde benen erg complimenteerde.
Beleefd en zoals het hoort, stond ik op.
"Dag Anja", zei ik, en bijna stak ik mijn hand uit om haar te begroeten. Gelukkige kon ik deze in dit geval sadistische reflex nog net bedwingen. Ik gaf haar een knuffel. Dit hoorde niet, dat wist ik, maar wat moest ik anders doen? Vijf seconden hield ik haar vast, daarna liet ik haar langzaam uit mijn armen glijden. Eventjes hield ik haar schouders nog vast, alsof zij een standbeeld was dat ik bijna had omgestoten. Ze glimlachte verlegen, de gehele tijd had ze er een beetje ingehouden gestaan.
Misschien ook wel terecht. Ik kon ook een journalist zijn die niet sprak met mensen zonder armen. "Met jou spreek ik niet, jij hebt geen armen", zou zo'n journalist zeggen. "Bedankt om mijn tijd te verspillen, bedankt voor niets", zou hij zeggen en hij zou het niet menen. En dan zou hij woedend het huis uit lopen en de deur dichtslaan.
Na een korte doch zeer onaangename stilte en wat kennismakingpraat besloot ik dat het maar eens tijd was om te beginnen. Het oud vrouwtje begeleidde ons naar de deur van Anja's kamer. Dat leek mij een geschikte locatie voor een interview.
"Stoort het als ik erbij zit?", vroeg ze.
"Als ik heel eerlijk mag zijn, ben ik bang van wel. Soms zijn er bepaalde onderwerpen waar niet vrij over gepraat kan worden met kennissen in de buurt. Ik zeg niet dat dat in dit huishouden het geval is hoor, maar je weet maar nooit. En het is al vaak voorgevallen dat ik iemand vriendelijk verzocht heb de kamer te verlaten, en daar komt ruzie van. Dat weet ik nu eenmaal uit ervaring. Daar komt ruzie van en die ruzies die zijn als een vlammetje in een hoop stro. Eerst enkel ik en de andere, maar als je niet oppast kan het hele gezin ontvlammen. Dat is ethisch niet aanvaardbaar, vind ik, en mijn collega's vinden dat ook."
Het vrouwtje keek lichtjes teleurgesteld, maar tevens begripvol.
"Ik begrijp het, geen erg. Je drinkt toch nog een tas koffie na het gesprek? Ik ga beneden koffie zetten. Er zullen ook koekjes zijn."
Langzaam daalde ze van de trap af, ze deed me een beetje denken aan een mengeling tussen een geest en een futuristische huisrobot.
"Zullen we?" Het was meer een aankondiging dan een vraag. We zouden.
Anja vroeg waar ik wou zitten, waarop ik antwoordde dat zij mocht kiezen. Haar kamer was blauw, her en der hing een foto van Fred Deburghgraeve. In gekleurde letters stond in het groot 'Fred Raket' geschreven op een muur. Ik herinner mij hem nog van in mijn jeugdjaren. Dat is nog niet zo lang geleden, maar toch leek het voor mij alsof Fredje al vijftig jaar geleden overleden was. Er hingen ook wat posters op van Britney Spears en Jennifer Lopez. Oh, en daar hing er eentje van Kelly Clarkson. Mijn theorie dat ze zichzelf tien jaar in deze kamer had opgesloten was weerlegd. Nu ja, haar 'armloosheid' was ook wel genoeg om die te falsifiëren.

Ondertussen zat ik neer op de bureaustoel van Anja. Zijzelf zat op haar bed, nog even ingetogen als daarstraks.
"En Anja, hoe is dat zo? Leven zonder armen?", vroeg ik. Recht voor de raap, direct erop, zo was ik nu eenmaal. Geen tijd verspillen, dat is uiteindelijk ook beter voor degene die geïnterviewd wordt.
"Oh, het went wel...", meer zei ze niet.
"Hm, interessant. En wat zijn jouw dromen, heb je ambities?"
"Ik zou graag ooit de gouden medaille halen voor zwemmen, op de Olympische Spelen."
"De Paralympische Spelen, bedoel je?"
"Neen, de Olympische."
Pijnlijke stilte.
"Hm, interessant. Oké, en ga jij ook naar school?"
Ze ging naar school. Ze had vier goede vriendinnen, en ook wat vrienden. De conversatie begon wat los te komen, school interesseerde haar blijkbaar.
"Maar hoe werkt dat dan? Je kan toch niet schrijven, neem ik aan?"
"Oh, jawel hoor.", antwoordde ze. Alsof het doodnormaal was. Ik vond er niets doodnormaal aan, ik was bijna verbaasd.
"Kan je mij dat dan eens tonen? Hoe doe je dat?"
Ze ging het mij eens tonen, ze wou me verrassen. "Ogen toe!", glimlachte ze. Ze was helemaal aan het open bloeien, Anja. Terwijl mijn ogen gesloten waren hoorde ik haar wat objecten verschuiven, een korte stilte en het kraken van haar bed.
"Je mag ze weer open doen."
Ik opende mijn ogen. Anja zat nog steeds voor me, tussen ons stond nu echter een tafeltje met een schriftje op waar uiteraard niets in geschreven was. Ongeduldig wachtte ik, elk moment kon het oude vrouwtje binnenwandelen met een trommel om het moment nog spannender te maken.
Toen hief ze plots haar been op, en zag ik tussen haar dikke teen en de teen erlangs een pen zweven, maar mijn aandacht werd al snel afgeleid door Anja's voet. Hoe sierlijk ze ermee naar het papier ging, hoe precies ze de voet kon bewegen. Het was werkelijk de mooiste voet die ik ooit gezien had, gebruind, nergens een eeltlaagje. Alsof ze elke dag gebaad werden in een gouden bubbelbad met rozenblaadjes. Haar teennagels waren gelakt, opvallend rood, zoals veel jonge meisjes tegenwoordig doen.
Men zegt wel eens dat je schoonheid op de gekste plaatsen vindt, en dat is ook zo. In de ogen van een vrouw, de glimlach van een baby, allemaal absurde plaatsen. Maar in een schoen? Daar zou ik nooit of te nimmer gezocht hebben. Een goddelijke schoonheid. Nederig, maar goddelijk. Anja was inderdaad een engel. Ze had haar armen moeten opofferen om Godinnen als voeten te hebben, die de Aarde zouden zegenen met elke stap.
"En, toch goed, hé?" Gelukkig leek het alsof ik onder de indruk was van haar schrijfkunsten, wat ook wel zo was, maar niet vergelijkbaar met het andere.
"Ja", zei ik, "Mooi. Heel mooi."

We babbelden nog wat na over (on)praktische zaken, haar Olympische droom en een beetje over mij. Hoewel ze meer informatie vrijgaf, was ze nog altijd erg timide. Haar voeten had ze al lang waar onder het tafeltje gezet, uit mijn gezichtsveld. Daar hebben we het jammer genoeg niet over gehad.
"Ik denk dat we klaar zijn, Anja. Het was zeer aangenaam om met je te spreken, heel leerrijk. Ik begrijp de wereld nu beter denk ik. Soms weten mensen zonder iets meer dan mensen mét iets. Mensen zonder armen, mensen zonder mentale gezondheid. Zullen we naar beneden gaan voor de koffie?"
Anja knikte. Ik hielp haar opstaan en samen daalden we de trap af, ik voorop, voor als ze zou vallen.
"En, hebben jullie een goede babbel gehad?", vroeg het oud vrouwtje aan me.
"Jawel", zei ik. "Jawel, het was erg verrijkend."
Ze glimlachte, oprecht voldaan, ook al had ze eigenlijk niets moeten doen. Koffie zetten, dat had ze wel gedaan, daar moest ik nog mijn oordeel over vellen. Dat deed ik ook. "Lekkere koffie", zei ik. Het oude vrouwtje hield Anja's tas vast en stak de koekjes in haar mond. Het was een vertederend schouwspel, een baasje dat bijna dood is en haar hondje. De afhankelijkheid, als het baasje sterft dan is het diertje in de problemen. Een soort liefde was het, geforceerde liefde. Liefde omdat het nu eenmaal niet anders ging, het was noodzakelijk om te overleven. Misschien is dat échte liefde, houden van iemand omdat het nu eenmaal moet, ook al vind je de andere een klootzak of een trut.
"Zeg," zei het vrouwtje opeens, "dadelijk gaat Anja oefenen. Kom je anders niet mee? Het is maar vijf minuutjes van hier, het zwembad. Een half uurtje kijken, niet langer. Je hoeft zelfs niet te blijven, maar het is misschien interessant voor jouw artikel..."
"Column", verbeterde ik. "Dat zie ik wel zitten", antwoordde ik. "Dan kan ik ineens wat foto's maken"
Ik had mijn fototoestel meegenomen, dat was ik bijna vergeten. Dat kwam professioneler over, dacht ik, en dat was ook zo. Bovendien was het ook een mooie toevoeging aan de column die er wellicht nooit zou komen. En uiteraard zou ik zo toch nog een tastbaar bewijs hebben van deze ervaring, van het bestaan van Anja.
"Oké, dan doen we dat!" Het vrouwtje was enthousiast. Woorden zijn één ding, maar zien is natuurlijk nog veel meer. De reactie van Anja was iets minder uitgelaten, ze keek naar de vloer. Een beetje angstig of verward, ik wist het niet, ik kon het niet goed zien.

Ik stond al klaar aan het zwembad. Mijn kleren had ik aangehouden, dat was geen probleem volgens de badmeester. In zijn koninkrijk mocht je met kleren rondlopen, zolang je maar slippers aanhad. "Anders gebeuren er ongelukken, of wordt alles vuil", dat was waarom. En het was waar, dan gebeuren er inderdaad soms ongelukken en wordt alles vuil. Dit was een wijze badmeester, hij had al veel gezien. Zijn ogen verraadden het. Even overwoog ik om de mensen die op mijn kot zouden komen ook te verplichten slippers aan te doen. Het maakte niet uit welke soort, welke kleur. Vijf paar zou ik aan mijn deur zetten, want mensen vergeten nu eenmaal soms dat soort dingen mee te nemen. Alleen ik zou schoenen mogen dragen, ik kende de gevaren van mijn kot. Ik wist waar het mis kon gaan. Een idee om te onthouden.
Anja was met het oud vrouwtje nog in een pascabine. Ze kon zich niet alleen omkleden, ze kon veel Anja, met haar mooie voeten, maar omkleden was nog te moeilijk.
De ingangsdeur ging open, Anja wandelde het zwembad binnen, gevolgd door het vrouwtje. Ze zag er goed uit, een welgevormd lichaam had ze. Grote ronde borsten, een stevige buik en ze had teenslippers aan. Ik legde het moment vast met mijn fotocamera.
De andere mensen in het zwembad staarden naar ons, vooral naar Anja. Een kleutertje wees, gelukkig zag ze het niet. Ik wou zijn wijsvinger breken en zijn ogen uitsteken, rotkleutertje.
"Kom, even stretchen, en dan gaan we beginnen", zei het vrouwtje. Ik trok een foto van haar, de trotse moeder. Trots dat ze wat misgelopen was in haar baarmoeder toch nog een beetje heeft kunnen goed maken. De moeder die de linker- en rechterarm van haar dochter was geworden. Alles wat haar oogappeltje deed, moest zij meedoen, of het lukte niet. Behalve schrijven, dat kon ze nog alleen.
Anja boog ondertussen wat naar voor, naar links, naar rechts. Uiteindelijk deed ze haar teenslippers uit. Ik was blij dat ik hier niet in mijn zwembroek stond.
"Ze is er klaar voor", zei de arm van Anja, die ook vaak haar mond bleek te zijn.
Daar stond ze dan. Rechtop, klaar om één te worden met het water. Er heerste een gespannen sfeertje. De mensen rondom ons probeerden te doen alsof er niets aan de hand was. Wat verderop zaten er stiekem mensen te kijken, achter een plantje of vanuit een ander zwembadje.
Het vrouwtje nam een chronometer uit haar zwembroekzak - ze had eigenlijk een bermuda aan en een wit T-shirt. Het moment was aangebroken, tromgeroffel in de hoofden van elk mens aanwezig.
"Klaar... Start!"

Soms zijn er momenten dat alles in slow-motion gaat. Dat elke kleine beweging een speciale betekenis krijgt, elk detail is belangrijk. Dat één moment eigenlijk zelfs kan opgedeeld worden in meerdere momenten, zo lang duurt een seconde dan.
Hier echter, was dit niet het geval.
Anja dook met haar hoofd vooruit in het water. Wat volgde was een chaos. Water vloog in alle richtingen, bijna op mijn camera. Het duurde even voordat ik kon zien hoe dit zwemmen te werk ging, namelijk niet. Het was een gevecht, niet om te winnen maar om te overleven. Een opeenvolging van kopje onder, gevolgd door veel gespartel en dan eventjes kopje boven. Na een vijftiental seconden keek ik eventjes naar het vrouwtje, om te zien of dit wel normaal was. Ze stond er zelfverzekerd, te kijken op haar klein klokje. Ik wou in het water springen, dit kon ik niet langer aanzien. Dit was zelfmoord. Maar voordat ik daadwerkelijk overging tot handelen had het vrouwtje de chronometer al afgedrukt en sprong ze het water in om haar dochter op te vissen.
Vijf minuten duurde het alvorens ze Anja op het droge kon helpen. Het publiek deed alsof er niets gebeurd was, alsof dit elke week gebeurde. Misschien gebeurde dit wel elke week.
Ik stond er nog steeds vrij geshockeerd en verlamd bij, Anja keek me hoestend in de ogen. Daarna verliet ze huilend het zwembad. Haar moeder riep haar een beetje verrast terug, tevergeefs.
"Ik ga wel."
Dat zei ik, heel heroïsch, alsof iedereen verwachtte dat ik dit zou doen, alsof zij ook van mij verwachtte dat ik deze taak op mij zou nemen. Mijn lot was het, de held die zucht en vastberaden en met gefronste wenkbrauwen zegt: "Het is tijd."
De Grote Trooster.

Het vinden van Anja was slechts een kwestie van het volgen van haar snikgeluidjes.
"Anja?", vroeg ik zo kalmerend mogelijk toen ik voor de deur van haar kleedhokje stond.
"Anja, alsjeblieft, doe open." Ik klopte voorzichtig op de deur om mijn verzoek te versterken. Dit werkte beter dan ik dacht, want de deur ging bij elke stoot een beetje open. Uiteraard, want Anja had ze niet op slot kunnen doen.
"Daar zit je", zei ik. En daar zat ze inderdaad, op een klein bankje. Haar gezicht hing vol water en tranen en haar.
"Laten we die tranen even weg wrijven." Ik deed wat zij niet kon. Ze keek op, met half dichtgeknepen oogjes. Ik keek terug, we staarden. Even stond alles stil, daarna gaf ik haar een kus op haar voorhoofd en omhelsde ik haar.
"Het geeft niet, Anja. Het geeft niet. Het maakt niet uit, het maakt allemaal niet uit." Ze kuste mij in de nek. Het voelde aan alsof zij ook mij knuffelde, ook al was dat onmogelijk. Ik sloot mijn ogen en wat ik zag waren de voeten van Anja.

"Anja, ik moet je iets vragen. Iets wat nog niemand aan jou gevraagd heeft, en ik nog aan niemand gevraagd heb. Iets wat niet hoort, ik wou dat het zo niet hoefde, dat dit soort dingen ook subtiel kon gebeuren, maar dat gaat nu eenmaal niet."
Met haar blik gaf ze me toestemming.
"Anja, zou ik één van jouw tenen in mijn mond mogen steken? Maar heel eventjes?"
Ze moest lachen, vrij hard eigenlijk. Een vrij pijnlijke situatie voor mij, want ik maakte geen grapje. Volgens sommigen ben ik op mijn grappigst als ik doodserieus ben.
Nog enkele seconden lachte Anja verder, daarna leek ze te merken dat ik er nogal onwennig bijstond. Even volgde een oncomfortabele stilte.
"Ja", zei ze. Nog even grinnikte ze. "Ja, jij mag één van mijn tenen in jouw mond steken. Heel eventjes."
Omdat ik niet wist of zij wel serieus was, en omdat ik uiteindelijk toch een beetje verbaasd was van haar antwoord, zocht ik naar de finale bevestiging in haar ogen. Haar hoofd maakte een instemmend gebaar. "Ga je gang", was wat ze me zwijgend vertelde.
Vervolgens bracht ze haar voet naar mijn buik. Ik bukte me, nee, ik maakte een buiging, en streek met beide handen over haar dijbeen, haar kuit en uiteindelijk haar voet. Mijn lippen zoenden haar wreef, en toen stak ik de dikste van haar tenen in mijn mond.
Haast vanzelf sloten mijn ogen, het was alsof ik in een soort trance kwam. Lichtjes zoog ik, alsof dat in mijn natuur lag. Zoals de tepel van mijn moeder ooit mijn bron van melk was, zo was de dikke teen van Anja nu mijn bron van leven.
Vijf seconden later openden mijn ogen, net zoals die van Anja, zag ik. Een verlegen glimlach was wat volgde.
"Gaat het weer?", vroeg ik om weer te hervallen in een minder ongewone situatie. Ze antwoordde met een overtuigd doch kalm geknik (op en neer, niet links en rechts).

"Ik ga je moeder even zeggen dat alles oké is, tot zo!" Mijn lichaam was al bezig het kleedhokje te verlaten, totdat Anja het opeens met haar voet tegen de wand drukte. Voordat ik wist wat er gaande was, deed ze met haar andere voet het slotje van de deur behendig dicht. Haar blik was ondeugend, vurig. Niet wat je verwacht van een gehandicapt meisje, het was alsof ze getransformeerd was in een ware femme fatale. Neen, niet alsof. Ze was getransformeerd.
Ze bracht haar beide voeten tegen mijn borstkast en bleef me aanstaren. Haar ogen hielden me meer op mijn plaats dan haar benen, zo leek het.
Traag en zelfzeker ging ze met haar linkerbeen in s-vorm naar beneden, richting riem. Daarna volgde het andere, en samen deden ze mijn gesp los. Ik wist niet waar ik meer onder de indruk van moest zijn: hoe ongelooflijk het was wat nu gebeurde, of hoe geweldig veel dingen zij kon met enkel haar tenen.
Voor ik het wist stond ik er al met mijn broek op de grond. Met haar wreef streelde ze de toegelaten en de verboden zones van mijn halfnaakte lijf. Nog steeds haar ogen, nu ook haar lippen, haar tanden die er stout op beten, haar tong die ze bevochtigden. Even boog ik voorover om haar te zoenen, maar ze stootte me terug.
"Neem ze vast", half-fluisterde ze, en keek vluchtig naar haar voeten. Aarzelend nam ik ze vast, zachtjes. Vervolgens leidde zij mijn handen naar mijn... je weet wel. Ze omhelsde hem met haar voetzolen en begon hem sensueel te masseren. Het werd zwart voor mijn ogen, wellicht omdat ik ze sloot - maar dat had ik niet door. Alsof er niets meer bestond, alsof ik één was met de kosmos. Alsof mijn lul mijn derde oog was en haar voeten de poort naar een andere, goddelijke dimensie.
De sensatie werd steeds intenser, niet meer te beschrijven met normale termen. Misschien religieuze, aangezien de ervaring zo transcendent was. Gestreeld worden door duizenden engelen, geselecteerd door God himself. Eén zijn met het universum, Jahwe, Boeddha, Allah!
"Anja!" Ik schreeuwde het uit en stortte met hoge snelheid terug in deze wereld. Mijn zaad sijpelde tussen de tenen van Anja op de grond. Net zoals ik, tussen haar benen. Bijna instinctief boog ik voorover, met mijn hoofd op de vloer. Het was jammerlijk dat ik met mijn haar in mijn eigen sperma lag, maar dat was nu het minst van mijn zorgen.
"Het spijt me, dank je. Anja." Ik wist niet meer wat ik moest zeggen, misschien was niets nog de beste optie.
"Ik vergeef je alles, en ik dank jou, Downing." Ze bracht haar benen rondom mijn hijgende, uitgeputte lijf en zo zaten we daar nog enkele minuten. Vervolgens trok ik mijn broek op, gaf ik Anja een kus op haar voorhoofd en wreef ik wat door mijn haar om ongehoorde, liquide substanties te camoufleren. Alsof er niets gebeurd was ging ik tegen haar moeder zeggen dat alles in orde was.

En dat was het ook. Ik was Verlicht. Een andere term kan ik er niet voor vinden. Gevoetneukt, dat zou ook kunnen, maar dat woord is in geen enkel opzicht representatief voor wat ik net meemaakte. Beleefd dankte ik Anja en haar moeder voor de moeite, de leuke babbel en de heerlijke koffie. Ik gaf hen beide een knuffel en zei hen vaarwel. Toen ging ik huiswaarts. Nog vlug draaide ik me om en wuifde ik. Moeder wuifde terug, Anja niet.

2007-11-18T17:16:00.001-08:00

Zonet vervolledigde ik eindelijk mijn tot dusver langste kortverhaal, dat zes pagina's lang is. Ik zal het dan wellicht ook hier binnekort posten in verschillende delen, vermoedelijk onder het label 'De voeten van Anja'. Lang heb ik me onbekwaam gevoeld om de laatste passage te schrijven, doch vandaag voelde ik me uiterst geïnspireerd en zelfzeker. Ik hoop dat het niet slechts een bevlieging is, wat me wel eens overkomt; dat alles opeens een erg goed idee lijkt. Misschien een slecht effect van koffie.
Hoewel ik weer aardig wat tassen op heb, voel ik me voldaan en moe. Bijgevolg ga ik mijzelf te rusten leggen. Tot weder-iets!

Begin noch Einde - II

2007-11-18T06:19:00.000-08:00

Mijn sigaret had de regenval overleefd maar mij niet. Net zoals ik hem misschien niet zal overleven - al is één Tom S. Downing blijkbaar dodelijker dan één pakje Marlboro Light. Ik voelde me nog meer bekeken dan daarnet. Alsof er nu geen excuus meer was voor me om op dit uur nog rond te dwalen.
Een blond meisje kruiste mijn pad. Correctie: een dik, blond meisje. Weermaals correctie: ze kruiste mijn pad nog niet, ze hield me tegen.
'Excuseer, zou ik u even iets kunnen vragen?', vroeg ze vragend en bijgevolg eigenlijk onbeleefd. Ik was echter verheugd dat ze me niet tutoyeerde en antwoordde.
'Dat hangt af van de vraag, maar gaat uw gang. We zien wel wat de gevolgen zijn.'
Ze glimlachte wat onwennig, wellicht had ze ook niet alles verstaan wat ik zei. Dit lijkt vaak het geval te zijn als ik converseer met mensen. Hoewel mijn articulatie soms - meestal door een vage mentale afwezigheid - te wensen overlaat, ligt dit volgens mij niet aan de duidelijkheid van mijn woorden. Meer plausibel lijkt me dat een persoon vaak het antwoord dat hij verwacht al in zijn hoofd heeft, en bijgevolg het gehoor fixeert op een bevestiging van die anticipatie. Om één of andere reden lijken mijn reacties niet vaak met dat 'juiste' overeen te komen. Iets wat mij overigens zonder twijfel meer verwart en irriteert dan mijn gesprekspartner.

Begin noch Einde - I

2007-11-17T15:56:00.001-08:00

Het was weer oorlog die nacht. Een bombardement van regendruppels gericht op mijn sigaret, mijn kleding vocht tegen de kou en ik tegen de afstand. Dit laatste kan vele dingen betekenen, en ik bedoel dan ook vrijwel elke mogelijke interpretatie van dat woord. Het antoniem is voeling, aanraking, connectie met hetgeen je wil of niet wil bereiken. Of misschien eerder nabijheid, nét niet of nét wel.
Uiteindelijk maakt het niet zo veel uit welke van deze twee het is. Wat uitmaakt is dat wegen moeilijk te overbruggen zijn. Waar een wil is, is een weg. Het klinkt logisch, doch in mijn geval lijkt het eerder: waar een weg is, is een wil.
Veel tegengestelden die hier verzameld worden, maar dat is omdat ze nu eenmaal samen horen.
Ik trok mijn zwarte jak dichter tegen mij aan, ook al wist ik dat hij me geen warmte zou geven. Daarvoor was hij te dun, te doorlaatbaar. Maar de illusie dat hij dat wel zou doen, vond ik voldoende.
De Leuvense straten werden niet alleen door mij bewandeld. Individuen die los stonden van mijn wereld kruisten mijn pad, wellicht ook hopend dat ze ergens zouden arriveren. Mijn promenade had inderdaad een streven, een eindpunt, maar toch voelde het voor mij aan alsof ik doelloos rondslofte. Een vagebond, verbonden met de vaagheid van een regenachtige nacht.
Echter, tegelijkertijd kon ik de gedachte niet bedwingen dat mijn tocht belangrijker was dan die van alle andere voorbijgangers. Net zoals ik mijzelf belangrijker achtte dan het merendeel van hen. Niet geheel onnatuurlijk, uiteraard. Existentialist zijn is geen zonde, me dunkt. Ook niet als je het maar soms bent.

Fotoshoot in Brussel (Johnny Berlin)

2007-11-17T10:34:00.000-08:00

Meer foto's te bezichtigen op www.johnnyberlin.be .

Verwaande servetten

2007-11-11T17:00:00.000-08:00

Vrijdag trokken we met Johnny Berlin naar La Concorde in Engis (Luik). Een locatie die schitterend bij ons past overigens; zeer vergelijkbaar met van die kleine dorpjes die je vaak in Oost-Europa tegenkomt.

Er zijn bepaalde genoegens die het simpel genieten overstijgen. Niet per se omdat ze zo leuk zijn, eerder omdat ze zo prachtig zijn. Leven niet voor het moment maar voor de herinnering.
In de back-stage had ik de geneugte in het gebrekkig Frans-Engels obscure en mindere obscure muziekgroepen uit te wisselen met een Waals meisje dat een Coke-Cola (Light) dronk en onder invloed was van Coke-Cola (zonder de Cola). Ik verstond haar niet omdat ze haar Engelse woordjes niet voldoende articuleerde, en zij verstond mij niet omdat ze haar Engelse woordjes niet genoeg kende. Desalniettemin slaagden we er toch in een heuse conversatie te voeren, stiekem met behulp van een servet en een pen.
Haar naam was enkel bestemd voor mensen die haar verdovende substanties van een hogere graad kon bezorgen. Hoewel ik dergelijke chemicaliën niet in mijn bezit had, ben ik hem toch te weten gekomen. Misschien ben ik zelf wel een verdovende substantie.

Vervolgens sprak ik nog met de tevens Waalse (en bovendien knappe) bassiste van The dIPLOMAT. Hoe ongeloofwaardig het ook moge klinken, het overheersende onderwerp in onze dialoog was Franse literatuur, meer bepaald Marcel Proust. Vervolgens wou ze over Sartre beginnen, maar ons verwaande gesprek werd helaas onderbroken. Voor mijn vertrek gaf ik haar nog een sticker en zij stickte die op haar gitaarkoffer. Een kleine overwinning.

Omdat het moest

2007-11-05T06:06:00.000-08:00

"Word eens wakker", smeekte ze terwijl ze mijn lichaam zachtjes heen en weer schudde.
"Ga godverdomme eens weg", dacht ik terwijl ze mijn lichaam zachtjes heen en weer schudde.
Mijn kamer lag er een beetje rommelig bij. Ze had geen koffie gezet, noch was ze ontbijt gaan halen. Neen, ze had vast een uur in de zetel zitten staren, naar mij en haar horloge. Wachten. Ik ben benieuwd hoe een woordenboek dat woord definieert. Niets doen terwijl je eigenlijk wel iets had kunnen doen; zo zou ik het verklaard hebben.
De pijnlijke aanwezigheid van daglicht maakt elke ochtend voor mij een hel. De wegebben van de nacht is het wegebben van mijn relatief goed humeur, telkens weer.
Nog even hield ik vol dat ik sliep, daarna opende ik voorzichtig mijn ogen.

"Daar ben je! Goedemorgen schat." Ze zei het met een lieve glimlach en gaf me een kusje op mijn voorhoofd. Het liet me koud, en dat vond ik best erg. Maar uiteindelijk was dat wat we afgesproken hadden.
"Hey, hallo", mompelde ik en wreef even door haar haren. "Hou je al van me?", vroeg ik.
"Neen", was haar antwoord.
"Dan is het goed. Dan is het goed."

Gevoelloze lul

2007-11-02T17:33:00.000-07:00

Dagelijks voer ik een strijd tegen morgen en ik heb geen flauw idee waarom. Ik weet dat deze dag mij niets goed meer te bieden heeft, en ook dat morgen niet verschrikkelijker zal zijn dan vandaag. En toch vindt deze uitputtende slag telkens weer plaats, mijn tegenstander zal altijd winnen.
Waar wacht ik dan op? Deus ex machina, maar wat is die? De dood is door mij nooit in aanzienlijke mate als een aangenaam iets bevonden. Wonderen gebeuren, maar niet om twee uur 's nachts in mijn klein kamertje. Neuken is geen wonder. (Neen, ook niet als je het heel intiem doet, en met heel viel 'echte' liefde.)

Voldoening lijkt mij bij nader inzien het correcte antwoord. Het gevoel dat de voorbije twaalf uur productief geweest zijn, emotioneel bevredigend. Mentale masturbatie, en je komt in je hoofd klaar als je eindelijk in bed ligt.
Ik ben een beetje impotent. Als ik me richting bedstee wend, voel ik me allesbehalve voldaan. De etmaal die net voorbij is, vat ik in één woord samen: tijdverspilling. Dan komen de zorgen. Alle dingen die je zelf niet belangrijk vindt, maar anderen wel. En die moeten gedaan worden, of je het nu wilt of niet. Nu ja, moeten...

Er is echter een troost. Een klein, lief meisje, dat oud genoeg is om me legaal te kussen waar ze maar wil. En ze is niets minder dan dit: het schrijven (ik hoor jullie opluchting al).
Want als ik gedaan heb met het schrijven van dit stuk, dan weet ik dat mijn dag niet nutteloos was. Ik leef voor de literatuur, de muziek. Voor kunst. En alles wat ik doe en niet doe, resulteert daarin. Deze letters zijn wat vandaag, gisteren en alles ervoor de moeite waard maakten. Althans voor mij.

Spiritueel met glazen stoelen

2007-11-02T04:27:00.000-07:00

Onlangs ging ik twee tandenborstels kopen. Eén voor elke hand, want dat is efficiënter. Ik belde dinsdagmiddag mijn tandarts voor een afspraak. Ik vertrouw die supermarkten niet. Tandenborstels moet je bij tandenborstelverkopers kopen, net zoals je schoenen in schoenenwinkels moet kopen. Of groenten in een groentewinkel. Elke zaak heeft zijn specialisatie, of zo zou het toch moeten zijn.
Hij nam op en ik vroeg een gepaste datum. Hij stelde donderdagavond om half vijf ’s avonds voor. Dat uur was voor mij onmogelijk, dus vroeg ik of zevenentwintig na vijf ook goed was. Ik noteerde het in mijn pocketagenda en ging verder met het eten van mijn lunch.

Donderdagochtend werd ik gewekt door de postbode. Slaapdronken en naakt wandelde ik naar de voordeur van mijn rijhuisje. Ik boog door mijn knieën en opende de gleuf van mijn brievenbus om mijn lieve postbode een goede morgen toe te wensen. Hij keek verwonderd en een beetje geschrokken naar beneden en zei dat er een pakje voor mij was aangekomen.
Waarschijnlijk was het de glazen stoel die ik uit Japan had laten importeren. Zo’n glazen stoel is multifunctioneel, weet je. Je kan er niet alleen op zitten maar ook door kijken. Ook zou hij volledig in harmonie moeten zijn met de rest van de omgeving en is hij heel makkelijk te reinigen. Vast en zeker waar voor mijn geld. Ik stond op en opende de deur.

“Waar staat hij? Zeg me, waar staat hij? Ik heb niet veel tijd.” Je moet altijd zeggen dat je weinig tijd hebt. Anders nemen de mensen je niet serieus. De postbode deinsde achteruit en antwoordde niet.
“Jij wil een fooi zeker? Dat kan je mooi vergeten.”
Dat personeel van tegenwoordig is niet meer wat het geweest is. Ik was ervan ontdaan en blijkbaar de omstanders ook. Ik zette enkele stappen naar voor en zag de doos enkele meters verderop staan.
“Daar staat hij, mijnheer. Zou u hier even willen tekenen alstublieft?”, zei mijn onbehulpzame postbode met een bibberende stem. De mensen zijn tegenwoordig zo snel opgewonden. Hij zou beter eens een glazen stoel kopen om wat op te ontspannen. Ik plaatste vlug een kribbel op het papier, wandelde naar de doos en sleepte deze binnen. Terwijl spurtte de postbode gehaast weer naar zijn postmobiel om de buurt van hun pakjes en nieuwsberichten te voorzien.
Ik pakte de stoel uit en plaatste hem in het midden van mijn woonkamer. Hier zou ik voortaan zitten om tot innerlijke rust te komen. Ik ben namelijk heel spiritueel. Je moet tegenwoordig spiritueel zijn. Als je niet spiritueel bent ga je kapot, vraag maar aan de mensen die het niet zijn. Ze zullen het allemaal zeggen, er zijn geen uitzonderingen. Ik plaatste mijn billen op de stoel om tot innerlijke rust te komen. De stoel was echter koud en bijgevolg lukte het niet zo goed. Misschien dat ik mijn kleren maar eens moest aantrekken.

Mijn courgettesoepje stond al voor me geserveerd. Ik zat op een terrasje op het marktplein een krant te lezen. Het was dertien over één. Een gezette jongedame zat twee tafeltjes verder een koffie te drinken. Ze keek in mijn richting en ik riep haar glimlachend een goede middag toe.
Men moet altijd roepen naar vreemde mensen, anders horen ze je niet. Vroeger dacht men dat ik problemen had met mijn stem. “Ik heb helemaal geen problemen met mijn stem!”, riep ik dan, maar zij hoorden het blijkbaar nooit. Zij hadden problemen met hun gehoor, dat is wat er mis was.
Ik bleef mijn krant lezen en af en toe eens een slokje courgettesoep drinken tot vier na vier. Ik belde naar mijn tandarts en vroeg of ik mijn afspraak mocht verplaatsen. Hij stemde in en vroeg welk uur voor mij dan het beste zou passen, waarop ik antwoordde of eenendertig na vier ook in orde was.

Na een korte wandeling kwam ik om negenentwintig na vier aan bij het gebouw waar mijn tandarts werkt. Ik wachtte nog twee minuten totdat het tijd was voor mijn afspraak. Niemand houdt immers van mensen die te vroeg komen. Zulke mensen hebben te veel tijd, en niemand heeft wat aan mensen met te veel tijd. Als men aan zulke mensen wat zou hebben dan zouden ze niet te veel tijd hebben. Te weinig tijd hebben is al beter, maar aan die mensen kan je dan weer geen gunst vragen. Net op tijd zijn is altijd het beste.
Ik opende de deur en ging op de stoel in de wachtzaal zitten. Drie minuten later was de tandarts mij nog steeds niet komen roepen. Duidelijk iemand met te weinig tijd. Na vier minuten opende echter de deur en riep hij mij binnen.

“Waarvoor zal het zijn mijnheer, de halfjaarlijkse controle of heeft u ergens last van?”
“Ik heb een tandenborstel nodig. Of beter, twee.”
Hij keek me even bedrukt aan, daarna begon hij te lachen. Ik begon ook te lachen, waarom weet ik niet. Beiden lachten we zonder enige reden, en daarna stopten we.
“Welke modellen hebt u in voorraad?”
“Meent u dit serieus, mijnheer?”
“Natuurlijk. Ik heb geen tijd om grapjes te maken. Zou ik uw modellen nu mogen zien?”
De glimlach van zijn gezicht verdween. Het leek even alsof hij nog iets wou zeggen, maar daarna trok hij zich terug en ging naar zijn bureau. Uit een lade haalde hij enkele doosjes en legde ze voor me neer.
“Ik heb slechts één soort tandenborstel, maar in verschillende kleuren.”
“Oh. Dus, elke kleur heeft een verschillende functie?”
“Neen, de kleuren zijn louter decoratief of om verschillende tandenborstels te kunnen onderscheiden mochten er verschillende gezinsleden dezelfde soort kopen.”
“Zou ik elke tandenborstel eens mogen vasthouden?”
“Is dat echt nodig?”
“Anders zou ik het toch niet vragen? Ik heb weinig tijd, laat me ze alstublieft snel vasthouden.”
Hij stemde in en begon de tandenborstels uit te verpakking te halen. Het waren er vijf, een rode, een gele, een blauwe, een groene en een oranje. Ik hield elke tandenborstel vast in zowel mijn linker als mijn rechterhand.
“De blauwe licht mij het beste links en de gele vind ik het meest comfortabel rechts.”
De tandenborstelverkoper zweeg en bleek in zijn gedachten verzonken te zijn.
“Zou ik ze even mogen uitproberen?”
Hij sperde opeens zijn ogen open en keek mij vol ongeloof aan.
“Mijnheer, dit is absurd. Ik wil dat u de tandenborstels neerlegt en mijn praktijk verlaat.”
“Denkt u dat ik al deze tijd voor niets heb gespendeerd? Laat mij dit alstublieft nog snel doen. Ik moet zo ergens zijn.”
Hij mompelde iets op grommende toon, gaf me een tube tandpasta en wees me naar de gootsteen. Daar deed ik op elke tandenborstel een dosis tandpasta en begon ik met mijn twee armen tegelijkertijd te poetsen. Vijf minuten later spoelde ik mijn mond en keek in de spiegel. Alles zag er in orde uit.
“Ik neem ze. Hoeveel zal het gaan kosten?”
“Vierentwintig euro en dan nog zeven euro voor de twee tandenborstels.”
“Hoeveel jaar garantie zit erop?”

(Geschreven op 13.02.2006)

Een welkom

2007-11-01T17:51:00.000-07:00

Zoals een leven eindigt met een laatste hartslag, zo eindigt een dag met een laatste tas koffie. Althans mijn dagen, gezien ik de - volgens vele mensen slechte - gewoonte heb een aanzienlijke hoeveelheid cafeïne binnen te werken alvorens het slapengaan. Daar ik mijzelf als een nachtmens beschouw, zie ik er geen kwaad in.
"Ik heb mijn koffie het liefst zwart en zonder zoetigheden, net zoals mijn vrouwen." Dat is wat ik graag zou zeggen, mocht iemand me vragen hoe ik mijn kopje wil, maar helaas heb ik niet de ervaringen ondergaan om zulk een stelling te mogen uitspreken. Dieper ga ik voorlopig niet op mijn (liefdes)leven ingaan.

Wat brengt mij hier? En misschien belangrijker: waarom zou U als lezer hier ooit wederkeren? Wat kan U van mij verwachten, en wat verwacht ik van U?
Moge het duidelijk zijn dat ik de personen die mijn woorden lezen respecteer, vandaar dat ik het tutoyeren nog even laat voor wat het is.
Hetgeen mij hier brengt is slapeloosheid. Eén van de oorzaken kent U. Een andere is het constante 'avondpeinzen', in combinatie met nachtelijke eenzaamheid. Ik creëer niet graag verwachtingen, net zomin ik graag heb dat mensen iets van mij verwachten.
De redenen die U misschien weermaals hier zouden kunnen brengen, zijn dezelfde redenen die mij hier wellicht zullen terugvoeren.
Slapeloosheid, eenzaamheid en godverdomme iemand die echt helemaal niets van U verwacht.

Misschien tot slot enkele toekomstplannen voor deze blog aanhalen. Ten eerste zou ik deze blog graag gebruiken om met enkele companen een nieuwe literaire stroming uit de grond te stampen. Tevens wil ik de Belgische (en vooral Vlaamse) muziekscene eens goed onder de loep nemen. Ten derde zou ik graag ooit een beter Welkom schrijven dan het deze. Misschien ben ik gewoon meer het type dat goed is in afscheid nemen.

Hopelijk tot.